Waa Koox u Midowday oo Xafiisyo u furtay dhibaateynta iyo ka talinta Xukuumanta oo kaliya, Halkii aay ka talin lahayeen gacan siinta iyo Taageerida Maamulkoodana, Waxayba ka taliyaan Xumaantisa waase goorma ??, Waa hadii u diido Wax ku sabsan Fikirkooda, kana soo horjeesto Xoogaga Qaadka aay Maalinta ku cunayaan

Issimadii waxay noqdeen kuwa lagu arko goob kasto xun, halka hore logu arki jiray goobaha Sharafta leh, Waxad arkeysa Issim Fadhiya Bush Naago Xun, Iyo Wax xunba lagu iibin, Waxad Arkeysa Issim Meherad la fadhiya Cay iyo Dhaqan Xumo, Waxad Arkeysa Issim Ka gacansan Waxyabaha Illaahay Reebay oo dhan, mid Iibin Khamiri, Mid Tahriib Raraya, Mid Qaadwale Ah, Mid Burcad Badeed Fan iyo Lacag ku bixin, Halkii laga suugayey Suluuxa Beelahana waxayba ka yahiin Safka hore jiida dagaalada, Anigu Issim Uma Aqoonsani Burcad Waranle-yaasha Puntland dhibaatada ka woda

Waa Taageeraha Mooryaanka Iyo Dibjirka Derbi Jiifka ah, Waa Xanaaneyaha Ciyaal Xashiish oo dhan, waa Waxaynu Arag oo dhan kuwa mas’uulka ka ah Issimada dadka lagu sheega Ee Puntland ku sugan, meel ka fiican meesha kale lama arko

Waana kuwa Maanta Kuwa Reer Puntland uga fadhiyan Talada iyo Wax sheega, Waa kuwa kuwa maanta la is leyahay Ummada Wax ha u qabteen oo Ummada ha kala saareen iyakii ayaa uu bahan qabasho iyo Dhaqan Celin

Ilmo Been Ku Qadeeye issimada Puntland, Waxan oran laha Sharaftiini Waan u Jeedna halka aad la gasheen ee Ummadan Ka hor leexda, Shacbigana waxan leenahay Ha ka yeelinina Oday Xun oo Cimaamad aan Masaajid lala geeli karin oo Aan Daahir Aheyn aay Dusha u saaran tahay inu Maajin qaad ah ku siisto adiga oo ah Qof Sharaf iyo Karaamo leh kana dheer Xumaanta iyo denbiyada

Aniga oo Aan Hadalka ku Dheeran Dulucdiisana taaban, Waxan oran laha Issimada Puntland ee Xiligan waxay uu muuqdan kuwa dantooda aay kala weyn tahay danta iyo Masiirka dadka aay Meteli, Waa kuwa ka been sheegay ayaan dhahi kara Shacabigii Doortay Waana Burcad Waran labo af leh wota oo midba dhinac ulaa sii jeeda

Qiyaas ah laba meelood marka loo qeybiyo meel ahaan, raashinka gargaarka ah ee loo diro Soomaaliya, ayaa laga leexiyaa dadka u baahan oo loo duwaa shabakad isku xiran oo ah qandaraas wadayaal musuqmaasuq ah, kooxo mintid ah oo Islaamiyiin ah iyo shaqaalaha dalka gudihiisa uga shaqeeya Qaramada Midoobay Sida lagu sheegay Warbixin loo gudbiyay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay

Warbixinta Oo Maqal Ah

Warbixintaasi oo aan weli shaaca laga qaadin, hase yeesheeb diblomaasiyiin ay tuseen wargeysa la yiraahdo New York Times, waxay si guud u tilmaameysaa dhibaatooyin aad u culus oo arrintaasi ku lug leh, waxaana ay kula talineysaa Xoghaya Guud ee QM inuu bilaabo baaritaan madax bannaan oo lagu eego hawlaha barnaamijka cunada ugu qaabilsan Qaramada Midoobay ee WFP ee Soomaaliya.

Warbixintu waxay ku talineysaa in barnaamijkaasi raashin qeybinta ah qaabkiisa dib loo sameeyo, barnaamijkaasi oo u adeega ugu yaraan dad tiradoodu gaareyso 2.5 milyan, gargaarkaasi oo sanadkii 2009 dhamaa 485 milyan.

Bilowgana waxay tahay in la burburiyo waxa ay warbixintu ku bilwoday koox isku xiran oo musuqmaasuq ah oo ah kuwa gargaarka qeybiya ee Soomaalida ah.

Warbixintu, raashinka la leexsaday ka sokoow, waxay sheegtay in maamul goboleedyada Soomaalidu ay gacan siinayaan burcad badeedda maraakiibta xeebaha ka qafaasha, warbixinu waxa kale oo ay sheegeysaa in wasiirada xukuummadda Soomaalidu ay gataan visayaasha diblomaasiyiinta la siiyo ee lagu tago Yurub, siiyaan cidda lacagta ugu badan bixisa oo qaarkood laga yaabo inay burcad badeedda yihiin ama kuwa kacdoonka.

	Raashinka WFP waxaa ku tiirsan Laba milyan iyo bar Soomaali ah

Saraakiisha Soomaalidu eedeeyntaasi ku saabsan dhibaatada xagga visaha waa ay diideen, waxaana ay ku tilmaameen inay tahay mid aan badneyn, saraakiisha ka tirsan barnaamijka cunnada adduunka ee WFP waxay iyaguna ay sheegeen inaanay weli warbixintaasi arag, hase yeeshaa ay baaritaan ku sameyn doonaan nuxurka warbixintaasi marka loo gudbiyo golaha ammaanka ee Qaramada Midoobay Talaadada Soo socota.

Warbixintu waxa soo baxday iyadoo dowladda KMG ah ee Soomaaliya ay u diyaargaroobeyso weerar militeri oo xoog leh, oo ay dooneyso inay dib ugu qabsato gabi ahaan magaalada Muqdisho, lana dagaallanto kooxaha islaamiyiinta ah ee ku kacsan oo xiriir la leh ururka al-Qaacida.

Dowladda Mareykanka ayaa gargaar militeri siisa, iyadoo QM ay isku dayeyso inay ka saarto labaatan sano oo waddanka Soomaaliya qas uu ku jiray, laakiin waxaa laga yaabaa inay hawl adag noqoto.

Sida warbixintu ay sheegeyso ciidamada nabad sugida ee Soomaaliya waxay yihiin kuwo aan tabar lahayn, oo aan habeysneyn, musuqmaasuqna ah. Kana kooban maliishiyo kala madaxbannaan oo daacad u kala ah saraakiil sare oo xukuummadda ka tirsan, iyo saraakiil militeri ah oo ka macaashaya dagaalka.

Sarkaal ka tirsan dhinaca Mareykanka ayaa dhawaan qiray in rajada ugu wanaagsan ee Soomaaliya ay leedahay ay tahay, madaxa cusub ee xagga militeriga oo da’diisu ay tahay lixdan jir horeyna u ahaan jiray sarkaal militeri ah, oo muddo dhawr bilood laga joogo maareeye ku xigeen ka ahaa goobaha laga cunteeyo ee Macdonnalds la yiraahdo, oo ku yaalla Jarmalka.

Dadka warbixintaasi diyaariyay oo qeyb ka ah kooxda ka warheysa arrimaha Soomaaliya waxaa markii hore laga codsaday inay baaritaan ku sameeyaan wixii xad gudub ah ee lagu sameynayo xayiraaddii xagga hubka laga saaray Soomaaliya, hase yeeshee markii danbe xilkeeda ayaa la ballaariyay.

Dhawr ka mid ah kuwa warbixintaasi diyaariyay ayaa loo soo jeediyay hanjabaaddo ah in la dili doono, Qm-na waxay dhawaan ka kaxeysay xubnahaasi Kenya oo ay u rartay magaalada New York bedbaadadooda awgeed.

Xannibaado ku yimid xagga gargaarka Soomaaliya ayaa ahayd arrimo laga hadlayay sanadkii laga soo gudbay, waxaana taasi ay sababtay dib u dhac ku yimaada gargaarkii ay rarayeen xukuumadda Mareykanka iyo hakin lagu sameeyay barnaamijka cunada ee deegaanada qaarkood, oo ay ku sameeyeen saraakiil ka tirsan QM.

Warbixintaasi waxay gooni ula baxday barnaamijka cunada adduunka ee WFP oo ah heyada gargaarka ugu badan geysa Soomaaliya oo dhibaatada ka jirta ay burburisay in hey’adaasi gaar ahaan, hawlaheedu dulduleelooyin leeyihiin.

Qaar ka mid ah gargaarka bini’aadanimo oo ay ugu weyn tahay gargaarka raashinka ayaa loo duway isticmaal dhinaca militeriga ah sida ay warbixintu sheegtay.

	Caruur saf ugu jirta cunno samafal ah

Koox yar oo qandaraas wadayaal Soomaali ah, oo qandaraas ka qaata hey’adaha gargaarka ayaa noqday qaar awood leh, oo qaarkood macaashka ay kan helaan qaar ka mid ah u gudbiya amaba gargaarka laf ahaantiisa, si toos ah kooxaha mucaaradka ee hubeysan.

Eedeymahaasi ku lug leh gargaarka raashinka ee la leexiyay waxaa markii ugu horeysay warkoodu soo baxay sanadkii hore. Barnaamijka cunada adduunka ee WFP waxa uu ku adkeystay in aanay helin wax cadeynaya arrintaasi.

Waxaa kale oo ay sheegeen in baaritaan gudaha oo dhawaan ay sameeyeen aanay ka muuqan ku tagri fal aad u xun oo gargaarkaasi a.

Agaasime ku xigeenka hey’adaasi WFP Amiir Abdalla waxa uu sheegay talaadadii “weli in aanay arag warbixinta kooxda la socoshada Soomaaliya ay diyaarisay , hase yeeshee ay baaritaan ku sameyn doonaan dhamaan eedeymahaasi oo dhan sidii aan horeyba u sameyn jirnay ayuu yiri, marka su’aalo ka yimaadaan hawlahayaga.

Warbixinta iminka ay soo saareen baarayaasha arrintani waxay su’aal ka keeneen madax bannaanida baaritaanka hore, waxaana ay ku baaqeen, in la sameeyo baaritaan cusub oo dibedda kaga yimaada hey’adda WFP.

Madaxweynaha Gabon Cali Bongo oo waddankiisu madaxtinimada bishan ee golaha ammaanku hayo waxa uu yiri ” Waa inaan u sheegnaa dadkaasi in aanay sidan ku socon doonin, waanu ognahay waxa way sameynayaan, dibna nooma khiyaameeyn kartaan, markaa waxaa haboon inaad joojisaan”.

Warbixintu waxa kale oo saraakiisha Soomaalida ay ku eedeeysay inay iibsadaan safarada lagu tago Yurub. Qaar fara badan oo ka mid ah dadka la sheego inay ka tirsan yihiin saraakiisha xukuumadda ee wafdiga ka mid ahi, in run ahaantii ay yihiin ama burcad badeed ama xubno ka tirsan kooxaha mintidka ah.

Warbixintu waxay sheegtay in saraakiisha Soomaalidu xiriirka ay la leeyihiin dowladda Shisheeyaha ay u isticmaalaan inay visoyaal iyo waraaqaha lagu socdaalo u helaan dad aanay u suurowdeen inay dibedda u dhoofaan, dadkaasina marka danbe ay ku dhuuntaan.

Wasiirada dowladda, xubnaha baarlamaanka, diblomaasiyiin, dalaalliin madax bannaan ayaa u bedelay helitaanka fiisooyinka dibedda ganacsi sii koraya, kaasi oo ah waxa keliya ee u dhaw burcad badeednimada, iyagoo fiisooyinka ku iibiya 10 kun oo dollar ilaa 15 kun oo dollar, sida warbixintu sheegtay.

Warbixintu waxay ku qiyaastay , tobanaan hadii aanay ahaynba boqolaal Soomaali ah inay ku galeen qaabkaasi Yurub ee meelo ka fog, iyagoo ku helay ganacsiga fiisaha ee qarsoodiga ah.

Maxamed Cismaan Aaden oo ah diblomaasi Soomaali ah oo jooga Kenya waxa uu sheegay inay jiraan mid ama laba kiis oo arrintaasi ah oo dhacay sanadihii la soo dhaafay, laakiin in waxani ay yihiin warar la isla dhexmarayo oo aan la hubin, ayna yihiin eedeeymahan kuwo sanado badan soo socday.

Warbixintu waxay soo qaadatay qaar ka mid ah dadka u taajitrsan Soomaaliya, ganacsatada saameynta ugu weyn leh, kuwa loogu yeero ragga lacagta, mid ka mid ah oo la yiraahdo Cabdulqaadir M. Nuur oo loo yaqaan Eenoow waxa uu qabaa haweeneey door weyn ku leh hey’ad samafal oo deegaanka ah, taasi oo ay tahay inay hubsio in cuntada la qeybiyay iyo in kale, waana meelaha dulduleelada ka iman karaan, sida ay warbixintu sheegtay.

Warbixintu waxay ku eedeeysay Mr Nuur in baabuurtiisa uu ka dhigo in la afduubay, kadibna la iibiyo cuntada.

Email uu u diray Mr Nuur baarayaasha waraaqo badan oo si u muujinaya in xanta iyo wararka la isla dhexmarayo ay yihiin kuwo aan xaqiiqo ahayn, oo ay ku jirto afduubida baabuurta iyo xiriirka kooxaha kacdoonka wada. Waxa uu sheegay in xaaskiisa ay ka mid tahay gudiga oo keliya hey’adaasi, oo qeyb yar ka ah, cuntada uu geeyo ee gargaarka ah.

Bishii September Madaxweynaha Soomaaliya Shariif Shiikh Axmed waxa uu waraaq u qoray Xoghyaha Guud ee Qaramada Midoobay oo uu ku difaacayo Mr Nuur, oo uu ku tilmaamay nin dabeecad wanaagsan, oo nadiif ah oo shaqo adag, waxaana uu sheegay haddii aanay ahaan lahayn qandaraasyadiisa in Soomaali badan ay dhiman lahayd.

Warbixintu waxay su’aal ka keentay sababta WFP ay si toos ah 80% qandaraasyadeeda gaadiidka qaada raashinka oo u dhigma 200 milyan oo dollar, saddex ganacsade oo kaliya, gaar ahaan markii looga shakiyay inay xiriir la leeyihiin kooxaha islaamiga ee kacdoonka wada.

Bishii January, Mareykanka waxa uu joojiyay tobanaan milyan oo dollar shixnad gargaar ahayd oo loo waday koonfurta, taasi oo looga cabsio qabay in loo weeciyo sidaasi oo kale.

Saraakiisha Mareykanka waxay aaminsan yihiin in qaar ka mid ah gargaarka Mareykanka uu gali karo gacanta al-Shabaab, oo ah kooxda ugu xag jirsan Soomaaliya.

Warbixintu waxaa kale oo ay sheegtay in Madaxweynaha Puntland uu xiriir la leeyahay burcad badeedda deegaankaasi, kuwaasi oo siiya qaar ka mid ah lacagta ay ka helaan maraakiibta ay afduubaan mas’uuliyiinta maamulka.

Mas’uuliyiinta Puntland xiriir waa lala sameyn waayay Talaadadii, laakiin Mr Aden, oo ah diblomaasi Soomaaliyeed ayaa beeniyay eedeeynta, oo uu sheegay in Puntland ay xabsiga dhigtay in ka badan 150 burcad badeed, isla markaana aanay lacag ka helin.

Waxa uu yiri “nasiib darro ah in kooxdan baarayaasha ah ay u malaynayaan in ay wax walba dusha ka saari karaan Soomaalida”

BBC Somali

In kasta oo u hore u jiray Shakiga laga qabo Xiriirka Alshabaab Iyo Burcad Badeeda, Hadana Hadalka Sheekh Shariif ayaa sii weyn arrinkaasi Il gaar ah ugu muudaya

Sheekh Shariif

Alshabaab ayaa iyagu ka Aaminsan Burcad badeeda Geesiyaal Mujaahidiin ah, Waxana aay Xeeryo iyo Magan ka siiyeen Magaalada Kismaayo oo intaa badan aay ka duulan kooxahani, taasina ma ahoo mid qarsoon balse Alshabaab marna ma sheegin inay ka tirsan tahay Burcad badeeda ama Xiriir la leedahay in kasta oo aay Taageero u heyso hab dhaqankooda

In kasta oo Alshabaab Aay sheegen inay diyaar u yahiin dagaal kasta oo u Mareykanku soo qado, Magaaladana aay soo geliyeen hub aad u fara badan oo nooca lidka diyaaradaha ah, Hadana Shacabku waxa u qaba Welwel xoog leh oo ku sabsan dagaalada iyo Xiisadaha Cusub, Iyaga oo is weydiin halka aay ka geli doonan duqeynta cirka oo ah iyaduna dhibaato kale oo ugu sii darsantay midii hore u heysatay

Intaa badan Dadka magaalada Muqdisho ayaa hore iyagu uga barakacay magaalada, halka kuwa kalena iyaga iyo Hantidooduba Bilaabeen inay magaalada ka baxan tan iyo marki warka Mareykanku soo baxay

Madaxweynaha Ayaa la filaya inu Jimcaha dib ugu soo laabto magaalada Muqdisho, waxana laga yaba in Dowladu ku dhawaaqo dagaalo ka dhan kooxaha ka soo horjeeda, madama aay xiligan heysato Taageerada Dhanka Cirka Ee Mareykanka Iyo weliba Dhulka oo Amisom Ah

Lyon ayaa hore gurigeeda uga soo guuleysatay Real Madrid, Waxana aay Ciyaartoodii hore ku dhamatay Hal Iyo Waxba oo guushu ku raacday Lyon, Balse Ciyaartii Caawa ka dhacday Santiago Bernabeu oo Kooxda Real loga fadhiyey Guul, ayaa taasi aysan Suurta gelin weliba iyada oo goolka la horumartay kadib markii u saxiixay Xiddigeeda Cristiano Ronaldo, ayaa hadana Xiddiga Miralem Pjalic Ciyaarta ka dhigay Barbardhac, Waxana u Yiri ”Real Madrid ha iska dhadhicina Guul iyo Ina u soo baxdan Wareega Sideeda Naadi ee Horyaalkan”

Manchester United oo hore iyadu kooxda Ac Milan ugu soo dubatay Garoonkoodii San Siro ayaa hadana ku marti soortay garoonkeeda Old Trafford, Waxana ay United kaga guuleystay Milan Afar Gool iyo Waxba, Waxana Xusid mudan in Afarta gool Labo ka mid ah u dhaliyey xiddiga Sanadkan ee Kooxda United Sidaa weyn uga dhex muuqda Waa Wayne Rooney-ee. labada kalena waxa u kala saxiixay Park J.S. Iyo weliba Darren Fletcher

Ciyaarta United waxa xiiso laha markii u Ciyaarta soo galay Xiddigii hore Ee United David Beckham oo isagu helay Taageero weyn iyo Sacab aad u fara badan markii u Garoonka soo galay

Haddaba Kooxaha Caawa soo baxay ayaa ah Lyon Iyo Manchester United iyada oo hore aay Habeenimadii xalay u soo baxeen kooxaha Bayern Munich Iyo weliba Arsenal, Waxana Habeenimadii Xalay Daaqada ka baxay kooxaha Foirentina Iyo weliba Fc Porto

Dowladda ayaa intaasi ku dartay inay hayso cadeymo muujinaaya in Mrs Antisa Khvichava jirto da’daasi iyadoo ka codsatay Buuga Mucjisada Caalamka ee Guinness World Records diinwaangalinta Antisa, taasoo hadii ay dhacdo ka dhigaysa ruuxa ugu cumriga dheer aduunka.

Antisa Khvichava waxay dhalatay 1880, iyadoo 130 sano ay u dhamaan doonto 8-da July ee sanadkan.

TV-yada dalkaasi Georgia ayaa muujiyay Antisa iyadoo la joogta caruurteeda qaar ka mid ah, caruur ay ayeeyo koobaad, labaad iyo sedexaadba u tahay maalintii dorraad ahayd oo ku aadanayd Maalinta Haweenka Aduunka.

Xasan Cadde

Isha Dhacdooyinka Caalamka

laacib143@hotmail.com

xigasho www.dhacdo.com

Waa maalin Magaalada Muqdisho gebi ahaanteed ay qasneyd waxaana la maqlayey guryanka Madaafiicda iyo gurxanka Rasaasta, Dadka oo raxan raxan u socda ayaa hadba meel u Qaxayey, meesha aay ku nabadgelayaan, Waxan maalinta soo raacay Saaxiibkay Cabdiweli isaga oo u socda Isbitaalka Madiina oo u ka hawl geli jiray, Waxan halka kula kulanay gabadh Dhibaateysan oo Dhiig u bahan, Aniga Iyo iyada ayaana isku dhiig noqonay isla waqtigiba waan u Shubay Dhiigi, Ruuntina gabadha ma aqoon in kasta oo ay aheyd gabadh dhaawac ka soo gaaray dagaalada iyo madaafiicda ka socotay Muqdisho xiliga, Waxana aay Gabadhu aheyd Mid aad u Qurux badan oo ruuntii leh soo jiidasho, Gabadha Ma aqoon Magaceeda in kasta oo Maalin dambe u Saaxiibkey ii sheegay, Hadana ma heysan Meel aan kala xiriiro waxan intaa badan ku jiray Raadinteeda

Balse Nasiib wanaag Maalin Maalmaha Aniga oo u socda Xaafadeedan, Ayaa waxay indhaygu qabteen dad ku xoonsana Duleedka Agagaarka goob Meherad ah oo ku taala degmada Shibis Ayaa waxay Indhaygu qabteen Samiiro oo dhexda kaga jirta dadkii Xoonsana, Aad ayaana u farxay Anigoo ku il-doogsanaya Quruxdeeda waxan ku iri ”Samiiro ii waran Abaayo?”, ”Nabad Aboowe Saacid iiga waran Xaaladaada Sow caadi maahan?” ayay tiri ”haa Abaayo” ayuu isna ug jawaabay.

Samiiro ayaa markaas tiri ”Ma iloobin aboowe Asxaankii aad hore ii gashay iyo dhiigii aad ii shubtay, anigoo dhaawac ah, markastana waan ku xasuustaa” Saacid ayaa marka yiri ”Abaayo waxaasi waa iska caadi ee adiga ayaan ku rabay. Waana ku imaanaya ee sidaa ula soco Ayuu Samiiro ku yiri, Samiiro ayaa iyaduna tiri ”Goorma Aboowe” ”Caawa iyo halka saac, goobtana waa gurigaaga ayuu ugu Jawaab celiyey, Halkaas ayaana la isku Macasalameeyay

Waxa la gaaray Waqtigii Ballanta, Saacid wuxuu soo beegsaday gurigii ay Samiiro ku nooleyd, in kastoo ay sii diiran u soo dhoweeysay hadana ma garan Ujeedada uu ka leyahay iyadana, isaguna wuxuu ku hawlanaa sidii uu bilaabi laha wuxuu damacsan yahay, wuxuuna tiriyay tixdaan

Macaaney Abaayo

Miisanka Caashaqa

Ma Ila Mataleysaa

Mise waad iga diiday

Maalmahaan Aduunyadu

Maba ii Macaanoo

Minankaan ku noolahay

Maba soo xasuustee

Midii aan arkaaba

Adigaan ku mooda

Macaaney iraahdaa

Markiba aan ku salaamana

Mid kaleeto noqotaa

Midigteyda qaba oo

Murugtaan iga saaroo

Meesha aan ku muteystay

I Marsii Abaayo

Intaas markii ay dhegaheeda ku dhaceen Samiiro aad ayay u Danqatay iyadoo soo xasuusatay Asxaankii uu u sameeyey Iyo Weliba dabeecaddiisa wanaagsan markaas ayay tixdan geeraarka ah jawaab celin uga dhigtay

Mar hadii aan maqlay

Muxibadaad ii qabtiyo

Muraadkaad ka hadashay

Mirahaaga Macaan

Maskaxdeyda gaaroo

Miirkeyga ma joogo

Miisaanka cashaaqa

Maantaan matalayaa

Macaanow sidoo kale

Muhshada Kalgacalka

Maankeyga doorashay

Mar hadaad igu beertay

Mudul xalaal ahaan

Mowle nooga tuuga

Inaan wada Mushaaxnoo

Marwadaada aan noqdoo

Midigtaada jiifee

La Soco Qeybta Dambe

Lacagtan oo lagu bixin doono cunto gargaar ah oo degdeg ah iyo biyo nadiif ah iyo dawooyin sidii ay u heli lahaayeen dad lagu qiyaasay in ay ka badan yihiin sadex million oo qof oo Somali ahi Dhegeyso

Dhegayso Warbixin

Gargaarkan oo qaybo kale oo ka mid ahna wax lagaga qaban doono dib u heshiisiinta dalka Somalia.

Xafiiska VOA-da ee London ayaa helay warbixinta ay soo saartay dawlada Britain , taasi oo ay ku xusantahay in deeqdan ay u kala qaybsami doonto laba qaybood.

Qaybta hore ayaa waxay ka koobantahay in kabadan 11 milyan oo Doolarka Maraykanka ah oo la sii marin doono hay’adaha gargaarka sida UNICEF Iyo Laanqayrta Cas, qaybta kale oo ka kooban in kabadan 8 milyan oo Doolar ayaa lagu bixin doona adkaynta nabadda iyo dib u heshiisiinta.

Wafdiga Madaxweynaha ayaa gees kale la kulmay madax kala duwan oo ka tirsan xukuumadda Britain kuwaasi oo ay ka mid yihiin Xogahayaha arrimaha Africa iyo Qaramada Midoobey Glenys Kinnock , Xogahayaha u qaabilsan Britain arrimaha Jaaliyadaha Shahid Malik .

Madaxweyne Shariif ayaa sida wararku tilmaamayaan u bandhigay madaxda Britain baahida ay Somalia u qabto nabad waarta

Waxa qoray Abdisalam Hereri

VOA Somali

Gabadha la kufsaday ayaa labo ka mid ah waxay ka soo jeedan Beesha Raxanweyn ee Konfuurta Somaliya, Waxana Kufsi kula kacay Ciidamo roondo ka woday Agagaarka Beerta Coolad, Halka gabadha kale oo la sheegay inay Tahay Reer Puntland laga kaxeystay Xaafada Dayaxa ee magaalada Bosaso

Mid ka mid ah Ehelada Gabadha la kufsaday aya u sheegtay Somalifans Online in gabadhan ragga kufsaday la yaqano oo aay yahiin Ciidamo ka tirsan Birmadka kuwa loo yaqano

Gabadha la kufsaday ayaa weli ciidankii kufsiga kula dhaqaaqay aysan Dowladu waxba ka qaban, waxana muuqata in Ciidanki Ilaalada Iyo Amni Sugida laga suugayey aay iyagii bilaabeen Dhibaateynta Shacabka Masakiinta ah ee loga fadhiyey inay Amnigooda Sugan

Dadweynaha magaalada Bosaso ayaa cabsi xoog leh u qaba Gabadhooda oo Xiliyada Habeenkii ah waxad arkeysa Ilaalo badan oo la saaray Gabadhahii iyo iyaga oo laga ilaalin Suuqyada iyo jiro madowga ay Ciidanku ku soo Haluulan

Cali Dheere ayaa sidoo kale sheegay in Alshabaab Aysan wax lug ah ku laheyn dilalkii Shalay dhacay, Isaga oo ku tilmaamay kuwa aay ka dambeeyen wuxuu ugu yeeray Cadowga Illaahay, Iyo Ummada Islaamka, Waxana u Cali Dheere Sheegay in Raggi shalay la dilay la garanayo dadka dilay In kasta oo uusan sii rasmi ah u sheegin ama dhinac ugu Eedeyen

Dhanka kale dagaaladii Duqeymaha wotay ee Saaka ka dhacay Magaalada Muqdisho ayaa la sheegay inay ku geeriyoodeen Ilaa Toddoba Qof, Halka Aay Afar Iyo Toban Kalena ku dhaawacmeen, Waxana dadka Dhamaantood ahayeen kuwa Rayid ah madama aan la sheegin intaa badan dadka ka kala dhinta labada dhinac ee iska soo horjeeda

General William Ward waxa uu u xogwarramayey guddi ka tirsan golaha Senate-ka

Waxanu warbixintiisa ku sheegay inuu jiro qorshe haatan socda oo ah in gacanta lagu qabto magaalada Muqdishu

Warbixin

Waa arrin run ahaantii aannu gacan ka geysan karno, ilaa heer, in dawladda federaaliga ahi ay gacanta ku wada dhigto dhammaan magaalada Muqdishu, iyada oo la kaashanaysa ciidamada AMISOM iyo meelo kaleba   General William Ward, head of US Africa Command

Generaalku faahfaahin kama bixin qorshaha milateri, waxase uu sheegay in Maraykanku uu taagerayo dedaalkaas ah sidii looga saari lahaa kooxaha xagjira degaannada ay haystaan, looguna soo celin lahaa gacanta dawladda. Waxanu intaasi raaciyey in hawgalladani ay wax ka tari doonaan wax-ka-qabashada deganaansho la’aanta Somalia

Dawladda iyo AMISOM

Dawlada KMG ah iyo ciidamada AMISOM, waxay iyaguna beryahani danbe aad u hadal hayeen olole milateri oo kama-dambays ah oo ay damacsan yihiin inay ku qaadaan kooxaha islaamiyiinta ah, gaar ahaana ururrada al-Shaaab iyo Xisbu-Islaam, oo ay kaga saaran magaalada Muqdishu, iyo degaannada kale ee ay haystaanba.

Somalia iyo Maraykanka

Dawladda Maraykanku waxay sanaddii hore kor u qaadday gargaarki ay u fidin jirtey Somalia, waxayna dawladda ku-meel-gaadhka ah siisay hub, si ay iskaga caabbiso kooxaha islaamiyiinta.

Toddobaadkii horena, warbixin lagu soo daabacay jariidadda The New York Times ayaa soo xigatey sarkaal Maraykan ah oo aan la magac-dhebin, hase ahaatee sheegay inay suurtogal tahay in ciidamada hawlgallada milateri ee gaarka ah ee maraykanku ay ka caawin doonaan dawladda Somalia inay ka saarto magaalada Muqdishu ururrada xag-jirka ah.

Diyaarado Sahan

Wararka laga helayo gobollada koonfureed iyo kuwa dhexe, waxay iyaguna bilahani danbe ka hadlayeen diyaarado noocyo kala geddisan ah oo loo malaynayo inay yihiin kuwa sahanka oo soo gala hawada gobolladaas, degaannadaasi oo inta badan gacanta ay ku hayaan ururrada islaamiyiinta ah ee ka soo horjeeda, dagaalkana kula jira dawladda Somalia.

Faragelin Hore

Ma noqon doonto arrintani markii ugu horaysey ee maraykanku farageliyo Somalia, intii ay jireen dagaallada sokeeye. Waxase dadweynaha Maraykanka weli ku sii dheggan xasuustooda hawlgalladii 1990-yadii ee markii hore ku bilaabmay gurmad degdeg ah oo gargaar lagu gaadhsiinayo dadweynihi ku tabaaloobay abaaraha, laakiin ku danbeeyey in bishii Oktoobar ee 1993 in Maraykanka lagaga dilo Somalia ilaa 18 askari, kuwaas oo qaar ka tirsan meydkoodii la jiidjiidey suuqyada magaalada Muqdishu

BBC Somali

Labada Beel ayaa ka soo kala jeeda Gobolada Sool Iyo Sanaag, Waxana Beel ka mid ah Beelahu ku andaacoon in Beesha kale ay ku soo duushay degaankooda

Ilaa hada xiisadaha dagaal iyo dhiilada waxa ku dhintay Hal qof, Waxase weli jira Abaabulo labada dhinacba wodan, mana jirto ilaa hada dadaalo lagu doonayo in Beelaha lagu dhex dhexaadiyo oo ka socda Degaanada

Mr. Buubaa, oo ku sugan magaalada Nayrobi ee dalka Kenya, waxa uu xalay Wargeyska Geeska Afrika, u sheegay in socdaalkaas Shariif iyo kulankii uu Raysalwasaaraha Ingiriiska la yeeshay uu Somaliland u xambaarsanyahay farriin diblomaasiyadeed oo uu ku tilmaamay mid macne weyn xambaarsan “Anigu waxaan odhan lahaa socdaalkaasi macno weyn ayuu ku fadhiyaa, dawladda u yeedhay ee martiqaadayna waa dawladii Somaliland xorriyadda siisay lixdankii,.” ayuu yidhi Mr. Buubaa.

Mar la weydiiyay farriinta diblomaasiyadeed ee uu aaminsanyahay in socdaalkaasi uu Somaliland u xambaarsanyahay, waxa uu yidhi, “Waa  farriin diblomaasiyadeed oo miisaan leh oo Somaliland ku socota. Waayo waxa jirta hadal hayn tidhaahda Ingiriisku wuxuu taageersanyahay madaxbanaanida Somaliland, markaas waa farriin culus, waana in isha lagu hayaa oo si gaar ah loola socdaa. Halkay Somaliland ka taagantahay siyaasadaha dawliga ahna waa in la ogaadaa.”

Ismaaciil Buubaa, waxa uu sheegay inuu aaminsanyahay in dhibaatada Somaliya ka jirta ay xallin karto Somaliland oo keliyi, “Maanta Xamar waxa ka taagan lama damin karo ilaa ay Hargeysi soo dhex gasho. Dadkaasi isma xaasidayaan, laakiin tamartii ayaa intaas ah, markaas Somaliland waxa looga baahanyahay inay door muhiim ah qaadato oo ay dabkaas Somaliya bakhtiiyaan. Somaliland xaq ayay u leedahay inay waxeeda hagaajisato waanan aaminsanahay taas, laakiin xaq ayaa loogu leeyahay inay koonfurta colaadeeda damiso, taas ayaanan soo jeedin lahaa.”

Mar uu ka hadlayay doorashada Somaliland, waxa uu tilmaamay inay fure u noqon karto waxyaabo badan oo hadda caqabado ku ah Somaliland, waxaanu ku taliyay inay ku dhacdo nidaam cadaalad ah, “Doorashadaasi waa muhiim.” ayuu yidhi Ismaaciil Buubaa.

Ismaaciil Buubaa, waxa uu sheegay inuu Hargeysa iman doono, laakiin ma sheegin wakhti cayiman, “Haa, Hargeysa waa magaaladaydii waanan imanayaa haddii uu rabi xukumo.”

Shariif, oo hadda socdaal ku jooga magaalada London ee dalka Ingiriiska, waxa uu la kulmay Raysalwasaaraha Ingiriiska Mr. Gordon Brown iyo wasiiro kale oo ka tirsan xukuumadiisa, waxaanu kulankaasi noqoday kii u horeeyay ee muddo ku siman labaatan sannadood dhex mara wadamada Ingiriiska iyo Somaliya. Inkastoo uu Ismaaciil Buubaa fikirkaas aaminsanyahay, haddana dad badan ayaa aaminsan inay socdaalka Shariif ee Ingiriiska soo dedejisay lamaanaha reer Ingiriis ee ku afduuban xeebaha Somaliya, kuwaas oo caqabad ku noqon kara doorashada uu galayo xisbiga Raysalwasaare Gordon Brown, waxaanu Shariif balan qaaday in dadkaas sida ugu dhaqsaha badan loo soo dayn doono, inkastoo aan la ogayn awooda ka dambaysa balan qaadkiisa

Boqolaal Maleeshiyo ah ayaa Madaxweynahu ka soo ururiyey Gobolada Bari Iyo Sanaag, Isaga oo ku doonaya inu Ciidanka aay dib ugu soo celiyaan Hubka Faraha badan ee Madaxweyneyaashii Hore kaga tageen Gobolada Mudug Iyo Karkaar, kuwasi oo Faro cabsi xoog leh ka qabo in lagu weerari karo hadii Siyaasadiisa aay la qumanan weydo raggii isaga ka horreyey

Faroole ayaa la aqoon fikirkisan inu noqon doono mid u socda, Madama hubka u doonayo inu la wareego yahiin kuwa aay leyahiin Beelo intaa badan aan taageero xoog leh u heyn dowladiisa, hadii aay dagaal noqotana uusan wax badan oo awood ah ku dhaamin

In ka badan 1,300 Oo Askaari ayuu Faroole Xiligan ku Ururiyey Xeerada 54-Aad ee magaalada Garoowe isaga oo la filayo inu Ciidanka u diro dhinaca Gobolka Karkaar Ama Mudug si aay Hubka Gobolada ugu keenan, hubkaasi oo u doonayo Faroole inu wax kaga qabto Gobolka Sool, Madama Cadaadis badan uga imanayo Odayasha Dhulbahante ee ku shiraya Burowadal kuwasi oo doonaya inu Faroole la yimado Qorshaha Gobolka Sool iyo Waxyabaha u ka damacsan yahay, In kasta oo Faroole Odayasha u Arko kuwa Maamulkiisa ka soo horjeeda oo burbur ku woda, hadana waxa u Indhaha ka qarsan karin Marmar siyaha Odayasha ee ah Soo Celinta Laascanood

Haddaba Cabdiraxmaan Faroole (Afwalinje) Ma Ku guuleysan doona Hamiigisa Qaawan, Waxa hubaal ah in Gobolada Karkar iyo Mudug aay yahiin Gobolada Ugu Adag Puntland, waxana lagu tiriya Siyaasiyiinta, Aqoonyahanada Iyo weliba Waxgaradka Ugu badan ee Puntland Inay yahiin kuwa Asal Ahan ka soo jeeda Gobolada, Waxana hubaal ah in hadii u Faroole weerar ku qado gobolada, u lugta dhiiqo la geli doono, waase hadii u ficilada isku dayo

Dagaalkan oo Wotay Madaafiic labada dhinac isweydarsan ayaa waxa ku dhintay Labo Qof oo rayid ah waxana ku dhaawacmay Lix kale, Kadib markii Madaafiic aay haleeshay dadkan

Dagaalada Magaalada Muqdisho Ee ku saleysan Fikirada gurucan ayaa noqday kuwa intaa badan Shacabka aay Dhibaatada ugu badan ka soo gaarto, Madama kuwa lagu dul dagaalamayo aay iyagu yahiin

Madaxwayne Sheekh shariif iyo Wafdigiisa oo mudo laba maalmood ah ku sugnaa Magaalada London ayaan mar aan la xiriirnay xuubsireed uu inoo sheegay in aanu la kulmi doonin, Waxa uuna intaas raaciyay inuu aad uga xunyahay in Mansabkii Madaxwaynanimo meel looga dhacay, sheekh shariifna waxaa uu ugu baaqay in uu xilka uu ku magacaabanyahay deg deg isaga casilo

Waxay shaqadiisu ku soo dhamaatay ayuu yiri Xuubsireed in uu Alshabaab iyo Xisbu islaam wax ka sheego, oo hadba dalalka galbeedka mid lagu casumo si dhalinyarada Soomaaliyeed ee ku sugan dalka dibadiisa ugu khudbeeyo in aanay Alshaab taageerin lagana ilaaliyo Masaajidada oo uu ku tilmaamay in wacdi taageero alshabaab ah ay ka soo dhagaystaan.

‘’Sheekh shariif ma ahan nin go’aan qaadasho leh waxa uuna lumiyay kalsoonidii beeshiisa, iyo kalsoonidii Goboladii waligood taagersanaa Dowlada Federaalka oo ay ugu horayso Puntlland State of Somalia’’.

Xuubsireed ayaa ku tilmaamay Dowlada Federaalka inay ka kooban tahay Gobolo iyo Beelo isu yimid oo Maamul wada samaystay, shakhsi walbaana uu matalayo ama beel ama Gobol oo uu markaa ka soo jeedo, Waxa uuna sheegay in Hogaankiisa siyaasada uu yahay Madaxwayne Abdirahmaan faroole, Mabaadii’diisa siyaasadeedna ay ka tarjumayso waxa u danta ah shacabka Puntlland iyo umada Soomaaliyeedba.

Sheekh Shariif iyo shakhsiyaadka ka agdhow dagaal cad oo siyaasadeed ayay ku qaadeen Shacabka iyo Maamulka Puntlland iyaga oo ka horyimid dhamaan hishiisyadii lagu gaaray Magaalada Gaalkacyo, Puntllandna waxay ka dhigeen suuqii bakaaraha oo subax walba madaafiicda iyo xabadaha lagu quraacdo.

Waxay diideen inay u aqoonsadaan Puntlland inay ka mid tahay Soomaaliya nabadna tahay, Soomaaliya oo idil dab inuu ka baxayo ayay dunida la wareegayaan, dhamaan goobihii gacanta ugu jiray Dowladii ka horaysay sheekh shariif gacanta ayay ka saareen, mana filayo ayuu yiri inay Puntlland albaabada u furi doonto Dowladan Sheekh Shariif

Anagoo kala ah

1. Xoghayah Safiirka Soomaaliya ee Sacuudiga Aamino IIko Baxarow
2. Ayeeyo Faadumo Abuukar Cismaan(janagasho)
3. Ayeeyo Caasho Sheekh Cabdi(dad ma dhiibto)
4. Ayeeyo Aamino Sheekh Xasan
5. aabo Cabdullaahi Cali Sh Cabdi
6. eedo zahra Naaji
7. hooyo Nuurta Xasan Anis
8. adeer Bashiir Cali Cabdi
9. aabo Maxamed Axmed Sh Nuur
10. hooyo Caasho Xasan Aanis
11. eedo Xaliimo Cali Sh Cabdi
12. adeer Maxamuud Maxamed Cali iyo caruurtooda
13. eedo Caasho Cali Sh Cabdi
14. adeer Maxamuud Sh Nuur iyo caruurtooda
15. eedo Zaciima Cali iyo Caruurteeda
16. Nabadoonka beesha shiikhaal jasiira
17. Maxamed Wali Nuur Sheekh Cabdi
18. Gudoomiya Ururka dhaq dhaqaaqa dhallinyarada jasiira -JYOM-
19. Cumar yacquub Xaaji Cabdow iyo xubnaha urukaasi oo dhan ayaa tahniyada dirayaa oo
20. magacyadooda halkaan aan lagusoo koobi karin
21. Xooghaayaha arimaha dibada -JYOM- Maxamed Axmed Cabdalla (Diyeeshe)
22. adeer Maxamed Cali sh Cabdi iyo xaaskiisa
23. habaryar Faaduma Xasan Aanis iyo caruurteeda
24. habaryar Muslimo Xasan Aanis iyo caruurteeda
25. abti Cali Xasan Aanis iyo xaaskiis
26. adeer Qaasim Maxamed xaaskiisa iyo caruutiisa
27. Adeer Cabduraxmaan Maxamed Axmed xaaskiisa iyo caruurtiisa
28. Faaduma Axmed Sheekh Nuur xaaskeeda iyo carerteeda
29. Aamino Axmed Sheekh Nuur xaskeeda iyo caruurteeda
30. Faadumo Cabdullaahi Cali
31. Maryan Cabdullaahi Cali
32. Xaliimo Cabdullaahi Cali
33. Cismaan Cabdullaahi Cali(Cismaan caate)
34. yuusuf Cabdullaahi Cali
35. Hudda Cabdullaahi Cali
36. Madiino Bashiir Cali Cabdi
37. Nuur Bashiir Cali Cabdi
38. Cabdullaahi Bashiir Cali Cabdi
39. Xasan Maxamed Axmed(Xasan jasiira)
40. Faaduma Maxamed Axmed
41. Zubayr Maxamed Axmed(zubayr jasiira)
42. khadiijo Maxamed Axmed
43. Xaliimo Maxamed Axmed
44. aniso Maxamed Axmed
45. raxmo Maxamed Axmed
46. fartuun cumar shiiq
47. faadimiini muumin shiiq
48. c/lla maxmuud cali ( caboodi)

Waxaa tahniyad iyo hambalyo u diraynaa:

Arooska:

Maxamed Cabdullaahi Cali (Afgooye)

Aroosada:

Aamino Zahra Maxamed Axmed

Oo dhawaan ku aqal galay dalkaasi Netherland.

Arooskan ayaa ka dhacay degmada Jasiira ee gobolka Shabeelada Hoose, Maalintii

Isniinta ahayd taariikhdu kubeegneyd 14-ka Bisha Mowliidka Barakeysan waafaqsana

01/03/2010. Aqal galkooduna wuxuu ka dhacay magaalada Amsterdam ee dalkaasi Netherland

Waxaanu leenahay Wiil iyo Caano Gabar iyo Caano, waxaan ilaahay uga rajaynaynaa inay

noqdaan Reerkii lagu riyaaqo ee ubad khayr qaba iyo ayaatiin wanaagsan ku dhamaysta.

Allaahuma Aamiin

Sheekh Yusuf Indha Cadde Ayaa Sii Kulul ugu Eedeyey Dilkaasi Xarakada Alshabaab Oo aay garab wadaag yahiin kooxda Maanta ninka Sargaalka ah laga dilay Ee Xizbul Islaam

“Arintaa waa midii Suuqa Bakaraha looga saaray Maxaakiimta Waana Cadahay in Alshabaab ay ka Dambeyso dilka Barre Cali oo ahaa nin la yaqaano waxana lagu dilay Maasjidka abu Hureera Agtiisa, marka Alshabaab Waa lagu yaqaanaa falalka noocaasi oo kala ah waana koox baneeysatay dhiiga Ummada Muslimka Ah” Ayuu Yiri Indha Cadde

Sheekh Yusuf Indha Cadde ayaa ugu baaqay kooxda Xizbul Islaam in ay la midoobaan Dowlada Federaalka ah mar hadii Alshabaab ay u Aqoonsatay koox Murtadiin ah sida uu hadalka u dhigay

“Xasan Daahir waxaan u Sheegayaa in uu Murtad ka yahay dhanka Alshabab oo dil lagu Xukumay Dowlada Federaalka Ahna Hore Ayaa Murtad loo dhahay marka iyaga lee Muslim ah ee Iska dhacsha ma soo gala Dowlada Somaliya si aad u badbadaan” Ayuu Yiri Indha Cadde

Hadalka Indha Cadde ayaa ku soo beegmaya Iyada oo Isla maanta u Falka dilka ah dhacay, Waxadna mooda in Indha Cadde la soo degdegay Hadalka u yeerida kooxda Sheekh Xasan Daahir Aweys Hoggaamiyo Ee Xizbul Islaam, Oo isaga Qudhiisu Waa Sheekh Yusuf Maxamed Siyaade u hore uga tirsana ka hor intaa uusan ku Soo Biirin Dowlada Federaalka KMG ee Somaliya

Sidoo kale Waxan kula talin laha Xasuuqa in an lagu koobin Magaalada Hargeysa ee la xasuusnaadaa kii ka dhacay Berbera 1988 iyo kii Burco 1984, Ragii madax da iyo ganacsatada ahaa ee indha deero iyo koofiyad dheere ka badbadeen, intii kale dhagta dhiiga loo daray, iyo xasuuqii Berbera ee dadka carabta laga soo masaafurshay ee iyaga oo an war hayn la laayay, iyo dadkii shacabka ahaa ee degmada Ceel-Afwayn dhagta dhiiga loo daray iyo xasuuqii Malatariga Siyad barre ka gaysteen dagmada Balidhiig 1983 ilaa wareerkii 1989 ee Balidhiig waxii carariwayaba ciidamadu toogteen iyo ciidankii daganka gobalka Oodwayne oo cagta marshay deeganka galbeedka Burco oo an qof kii dhaqaqaba u ab yeelijirin 1988 iyo dagmada Durukhsi oo Shacab kii daganaa si ula kaca u layn jireen ciidankii Siyad barre

Waxa kale oo iyana an la ilaabi karin ciidankii marayay lamigaa dheer ee Burco ilaa Laascanood ee dadka xoola la jooga ee Shacabka ah gowracayay, maha in Aaduunkii waxaas oo dhan ka dheceen ee 400 oo danbiile joogan in cabashada wadanka laga dhigo Hargasa oo qudha waa wax Tariikhda wax u dhimaya waa Tariikhda Qaranka iyo Ummadan oo shaqsiyaad wax qoraa daah sarayaan maha waxa masuubo iyo xasuuq wadanka ka dhacay in lagu sheego Hargaysa oo kaliya waa godob Tariikheed iyo wadanka oo Milgihiisa xasuuseed la kala dhantaalayo, waxan odhan lahaa qolyaa wax qora ama Tariikhda cusub qoraya hadii aad masaxdaan Tariikhda qaar ama xasuuqa qaar waxa qarsoomaysa Tariikhdiina oo lama reebo tariikha hadii aad qora tahay ama Saaxafi markaa qoladaa daba socota danbiila Cali Samatar waxan leeyahay ha kala dhantaalina Tariikhda Iyo xasuuqa wadanka ka dhacay waliba hadii aad wax baadhaysaan waxa jira rag badan oo wax xasuuqay hadana wadanka ku sugan Takale dowladu waa ka gaabisay dabagalka madax dii dadka gumaaday wakhtigii Siyaad barre hadaba waxa an ku adkaysanayaa in la xuso Tariikh badan oo wadanka kadhacday qof kuna hadii anu xog badan hayn maha in uu is ku dayo in uu dhacdo wadan dhan tuurta u rito, wax ka qorkeeda wana hada sida ay sameeyaan rag badan oo wax qoraa ujeedada an u dan leeyahay Waa in an dhacdada xasuuqa la gu koobin Hargaysa ee meelo badan xasuuq ka dhacay, Tariikhda wadanka waxa dayacay Sarakiisha SNM madaxda SNM baa tacabka dadkii dhintay iyo kuwa noolba dayacday

Wabilahi Towfiiq

Saleebaan Maxamuud Dhiidhi

Gudoomiyahii Maxkamada Xukunka Fulisay oo lagu Magacaab Cabdinuur Jaamac ayaa la sheegay in loo soo Hanjabay, Sidoo kalena Madaxweynaha Puntland ayaa xiriir dhanka Telfoonka ah oo lagula soo Xiriiray loga digay Khatarta Iyo Caawaqib Xumida ka dhalan karta hadii ninkaasi la dilo, Waxana la sheegay inu Xukunka laga yabo inu Madaxweynahu ku bedelo Cafis Madaxtooyo madama aay soo food saartay Welwel Xoog leh

Ninka la sheegay inu ka tirsana Alshabaab ayaa la aqoon sidaa aay ku fasixi doonto Puntland madama Garsoorkoodu Muddo Laga joogo Labo Bilood in ku dhow Xukunkaasi fuliyey, Sidoo kalena Aan Wax Racfaan ah loo qadin Dambiilaha

Maamulka Puntland ee Xiligan talada haya ayaa u muuqda mid Alshabaabka Muqdisho sii toosa uga Amarqata Shacabkana aan Wax dan ah u heyn, Ahna mid Awoodisi ku soo Ururtay Magaalada Garoowe Iyo Bosaso Intaa kele degaanada Puntlandna u muuqdan kuwa Farahooda ka baxay oo aan Qabasho Xiligan laheyn

Wiil Waal Iyo Wiilkii U Abtiga U Ahaa

”Geel Xoolo Wuu yahay, Arina Xaas Wuu yahay Farasna Xarago Wuu yahay”

Wiilwaal wuxuu aha nin Geesi ah, Boqor ah, Caaqil ah Sidaa darteed, dadka Geesiyaalka ah ee caqliga badan wuu jeclaa Wuuna Necbaa

Sidaa Awgeed dadka isaga u xukumo ama Xididka Xigtada ay yihiin wuxuu jecla inay noqdaan dad wada Geesiyaal ah oo wada caqli badan, inkastoo uu ka baqi jiray in Xukunkaa uu ka qaadi doono nin Geesi ah oo caqli badan. Sidaa Awgeedna dadka Geesiyaasha ee caqliga badan il gaar ah ayuu ku eegi jiray

Maalin Maalmaha ka mid ah Ayaa waxa la yiri ”Wiilwaalow” inantii Walaasha aheyd waxay dhashay Wiil Doqon ah, oo adiga aan ku Raacin, Waana kuu ceeb maanta in wiil Calle ah oo Wiilwaal baa Abtigay ah leh inuu dunida joogo” Wiilwaal arrintaa aad buu uga xumaaday wuxuuna u arkay dhaawac weyn soo gaari karo Haybaddii u dadkiisa ku dhex lahaa, Hase yeeshee wuxuu go’aan ku gaaray inuu Warkaas Hubsado, oo u aado wiilkii IYo walaashii Dhashay ee u abtiga u ahaa sii u caqligiisa u soo tijaabiyo

Markiiba Faraskiba intuu kooraystay ayuu waddada cagta saaray, dhinac kale wiilka uu Wiilwaal Abtiga u aha Isma aanay arag Weligood, ilaa intii uu ka qaangaaray, Markastana Hooyadii wuxuu ku oran jiray Hooyo Maalin Un maad abtigay i Tustid intaa ifka wada joogno, Hase yeeshee hooyada oo iska Mashquulsaneyd iyo reeraha oo kala fogaa darteed codsigaa waayo badan wuu fuli waayey

Waagi dambe markii wiilkii uu Hooyadii ku wareeriyey ”HOOYO ABTI MAD I TUSTID” ayaa waxay tiri ”HOOYO ANIGU KUMA RAACI KARO OO JILIB XIRAN BAAN AHEE EE ABTIGAA WAAN KU TILMAAMAYAAYE AAD” intay faraskiisi u heenseesay ayey jidka ku soo riday lana dardaarantay una sheegtay in abtigii tilmaamihiisa kuna toosisay tubtii uu u mari lahaa, Wiilkii wadada ayuu ku soo dhaqaaqay isagoo maanka ku haya in maanta abtigii u la kulmi doono, Haseyeeshee wax yar kadiba waxay isaga hor yimadeen meel dhexe oo labadii reerood u dhaxeysa, Wiilwaal oo aha nin fiiro dheer ayaa markiiba hubsaday wiilkani yahay Wiilki la sheegayey ee u abtiga u ahaa, Wiilkii Qudhiisa wuu maleeyey, Hase yeeshee uma hubneyn

Markiiba Wiilwaal Wuxuu bilbabay Isagoo isu sheegin inuu garaadka Wiilk u abtiga u yahay Tijaabiyo, Wuxuuna ku yiri ”WARYAA XOOLO MAXAD KA TIMID, OO XAAS MAXAAD KA TIMID , OO XULQUUN MAXAD KA TIMID, OO XARAGO MAXAD KA TIMID, OO XIL MAXAAD KA TIMID” Wiilkii ayaa ugu Jawaabay ”XOOLO WAXAAN KA IMID BOQOL NEEF OO GEEL AH, XAASNA WAXAAN KA IMID LABA BOQOL OO RIYAAD, XULQUUN WAXAAN WAXAN KA IMID BOQOL NEEF OO IDO AH, XARAGO WAXAN LA IMID FARASKAN AAN KU JOOGO, XILNA WAXAAN KA IMID ANIGA IIYO XIDIDKAY OO WADA YAAL”

Wiilwaal baa intuu qoslay yiri ”XAASHA EE BEEN BAY II SHEEGEEN” adiga iyo Doqonimo way kala fogtahay. ”GEEL XOOLO WUU YAHAY EE DADKAAGA KU DHEX DHAQO CAANAHIISANA HAKULA DHAMEEN, DHICIISNA HAKUULA GURMADEEN, ARRINA XAAS (Riyana Xaas waa Yahiin, NAQ DAMBANA HA HELEEN NAAG WANAAGSANA HA ILAALISO, IDANA XURQUUN WAA YAHIIN DOOXNA LA OGOW, DEYR DHALKANA KA OGOW, FARASNA XARAGO WUU YAHAY KU JOOG AMA KA JOOG, XIDIDKAANA WAA XIDID KULA YAALE KALA OOD FOGAADA” Halkii ayuu isugu sheegay oo Wiilwaal ku kaxeeyey inankii uu abtiga u aha gurigiisina ku geeyey dhowr Toddobaadna uu ku Marti qaadnaa

Kooxaha Burcad badeeda Somalida ayaa gacanta ku dhigay Dooni kaluumeysi oo laga leyahay Wadanka Spain taasi oo ku goosheysay Calanka Wadanka Kenya, Waxana Kooxaha Burcad badeedu la sheegay inay ka soo Afduubteen Doontan iyada oo Mareysa Badweynta Hindiya, Sida aay Sheegen Saraakiil ka tirsan Ciidamada Badda Ee EU-da Waxa Doontan la afduubtay loola dhaqaaqay Dhanka Xeebaha Degmada Xaradheere oo Xiligan noqotay Halka Hooyga u aha kooxaha Burcad badeeda Iyo Doomaha aay afduubtan

Doontan ayaa lagu magacaaba Mv Sakoba, Waxana Saarna Kabtan u Dhashay dalka Spain Iyo weliba 15 Shaqaale ah oo u kala dhashay Wadamada Kenya, Poland, Senegal, cape Verde Iyo Namibia

Kooxaha Burcad badeeda ah ayaa Maraakibta aay Afduubtan mar kasta Weydista lacago Madax Furasho ah

Beeldaaje Maxamud Beeldaaje Faarax Iyo ku Xigeenkiisa Cabdilqaadir Yusuf Daahir ayaa maanta sii rasmi ah ula wareegay Xilkooda, kadib Magacabidii Madaxweyne Faroole ee 25 Bishan, Labada Mas’uul ee Xilka la wareegay Ayaa kala wareegay Xilka Duqii Degmada Cabdirisaaq Xaareed Oo Xiligan noqday Wasiir Iyo Cabdiqaadir Maxamud Jicif oo isagu cidla dhacay, kadib Xil ka Qaadista Faroole

Xaflad lagu qabtay Hoolka Shirarka ee dowlada Hoose ayna ka soo qeyb galeen Issimo iyo Qaar ka mid ah Golaha Wasiirada Ayuu Duqa Cusubi ku Gudoomay Xilka Loo magacaabay, Isaga oo Sheegay inu sii taxadar iyo Alle Ka cabsi ku jiro Xilkan U Gudan doono Waa sidaaa u hadalka u dhigee

Masuuliyiinta Cusub ee la soo magacaabay oo maanta xilka la wareegay ayaa dadweynahu Il gaar ah ku haya waxana laga suugaya Waxqabad iyo Horumarinta Degmada Bosaso oo Xiliyadan dambe aad u liita dhinac walba

Inkastoo Mareykanku ku kala qaybsan yahay dacwadan hadana waxa la filayaa in madaxdii saraakiisha ee Somaliya la taagi karo maxkamada oo Maamulka Obama ay u joogaan dad metelaya xukuumadda Mareykanka. Kiiska Maxkamada Sare ee Mareykanku ay dhageysatay toddobaadkii hore ee ku saabsan xadgudubyo ka dhan ah bin aadamnimada oo Cali Samatar oo ahaa madaxweyne ku xigeenkii Siyaad Barre isla markaana ahaa wasiirkii Gaashaandhiga xiliyadii siddeetamaadkii uu u geystay shacbiga reer Somaliland oo maxkamadda sare ee Mareykanku ay sheegtay in bilaha June iyo July ee sanadkan 2010 ay soo saari doonto go’aan kama dambeys ah kiiska ay dadka reer Somaliland ku soo oogeen

Tababarkan oo soconayey Mudo dhan 5cisho ah oo lugu baranayey Habka xifad ganacsiga loogu faaidaysankaro (Busess TART UP TRAINING )ayaa Maalinimadii Shalay oo taariikhdu ahayd 8/3/2010 waxaa uu ku soo gebageboobay Xarunta Hay,adda Wadaniga ah ee TADAMUN SOCIAL SCAITY(TASS)

Waxaan xiritaankii siminaarkan ama aqoon iswaydaarsigan ka soo qayb galay Masuuliyiin badan oo ka kala socota dhinaca Maamulka dowlada Puntland iyo Madaxda sare ee Hay,addaha caalamiga ah oo arrintan siwayn u soo dhowayey.

Iyadoo ayadka quraanka lugu daahfuray xafladani ayaa waxaa Halkaasi ka hadlay Gudoomiyaha hayada isla markaasina hadalka bilaabay Gudoomiyaha Hay,adda Wadaniga ah ee TADAMUN SOCIAL SCAITY(TASS),Mudane C/laahi Shiikh Xasan Waxaana uu sheegay Gudoomiyuhu in barnaamijkan ay dhalinyaradani ka faaidaysatay uu yahay mid heer sare ah oo loo baahanyahay inay inbadan ku fahmaan arrimaha ganacsiga.

Prof Axmed Barre oo ka mida barasha Bixinayey Siminaarkani ayaa sheegay inay inbadan dhalinyadu haatan fahansantajay Muwduuca wax iibka iyo Ideayada ama Fikirka ay ku hanankaraan Ganacsigooda guud.

Waxaa Fulisey Hay,adda Tadamun waxaana Barnaamijkan maalgalintiisa dowlada japan waxayna hayadaasi u soo marsiiyey hayada shaqaalaha aduunka Ama Ururwaynaha Shaqad caalamka eeInternotinal Lobour OrganiZation ( ILO) waxayna hayadaasi u soo marsiiyey UNCEF.

Qaar ka mida dhalinyarada ayaa dareenkooda ku aadan ganacsiga saxaafada uga waramay iyadoo Waraysi gooni gooni ay la yesheen qaar ka mida Idaacadaha iyo Telefisiyonada Ka howlgala Gudaha Maamulka Dowlada Pontland,

Waxaa ugu damayntii Abaalmarino la gudoonsiiyey 162Haween iyo rag ah oo uu soo afjarmay Aqoon iswaydaarsigani iyadoo ay Dhinaca Magaalada Garoowe ee Maamulka Puntland Xarunteedana Galabta cutub kale Xaflad loogu qabtay oo aqoon iswaydaarsi caynkan ah uu usoo gebageboobay.

Waxaa xusub Mudan in sanadii 1992 ay Hay,adda Tadamun samaysay aqoon iswaydaarsi ama tababar ay u fidisay laamaha bushada ee cafimaadka iyo Weliba Xaalado la Xiriira dhinaca Human Rightska ama bini aadamnimada.

Maxamed Axmed Ciise

Bosaso-Puntland

geedi7@hotmail.com

Ururka Xizbul Islaam ayaa dilkii maanta logu geystay Gudaha Suuqa Bakaaraha Sarkaal ka tirsana oo lagu magacaabi Jiray Barre Cali Barre sii weyn ugu Tuhunsan Xarakada Alshabaab oo iyadu in dhowaalaba aay Fikirka ku soo kala horjeeden

Ururka Xizbul Islaam Sarkaal ka tirsan oo ka gabsaday in magaciisa Saxaafada laga xuso ayaa sheegay In Alshabaab oo kaliya aay ku tuhunsan yahiin Falkaasi dilka ah, Isla markana aay gadaal ka sheegi doonan Qabka iyo Kooxda Dilka ka dambeysay

Sarkaalka Maanta lagu dilay Suuqa Bakaaraha ee ka tirsana Ururka Xizbul Islaam ayaa aha mid ku dhow dhow Axmed Madoobe oo ah nin aay Alshabaab sii weyn isagu hayan Gobolada Jubbooyinka, Sidoo kale Sarkaalka la dilay Ee Barre cali Barre waxa u aha nin intaa badan ka soo horjeeda Siyaasada Alshabaabka isaga oo intaa badana dhaliili jiray

Madaxweynaha Somalia Sh Shariif Sheekh Ahmed waxa uu xalay ka hadlay xarunta Chatham House ee magaalada London. Ka horna waxa uu la kulmay ra’iisal-wasaaraha Gordon Brown

Madaxweynuhu waxa la hadlay dadweyne ka socdey qaybo ka mid ah jaaliyadaha Somalida ee ku dhaqan magaaladani London, siyaasiyiin, diblomaasiyiin, iyo weriyayaal ka tirsan saxaafadda kala geddisan. Waxayna wax ka weydiiyeen xaaladihii ugu danbeeyey ee Somalia, qorshaha dawladdiisa, iyo socdaalkiisan

Galabnnimadiina waxa uu Sheekh Shariif la kulmay ra’iisal-wasaaraha dalkan Ingiriiska Gordon Brown. Waxyaabihii uu muhiimsanaa wadahadalkooda waxa BBC-da uga xog-warramay wasiirka arrimaha debadda, Cali Jama Jangeli oo ka tirsan wafdiga madaxweynaha

Maxay ka wada hadleen Sh Shariif iyo Gordon Brown?

Wasiirku waxa uu sheegay in wada hadalka madaxweynaha Somalia iyo raiisal-wasaaraha Igiriiska ay ugu waaweynaayeen sidii Somalia looga caawin lahaa dib-u-soo-celtintii deganaanshaha, dib-u-dhiska Somalia, iyo weliba wax-ka-qabashada dhibaatada Budhcad-badeedda.

Madaxweyne Sh Shariif inta uu joogo dalkan Ingiriiska waxa kale oo uu la kulmi doonaa wasiirada iyo saraakiil ka tirsan xafiisyada kala geddisan ee dawladda, iyo jaaliyadaha Somalida ee magaalooyinka Ingriiska qaarkood

BBC Somali

Endurance Idahor waxaa uu dhashay dalka Negeria waxa uu ka mid ahaa ciyaaryahiinta dalka nageria ,waxa uu qaatay nalasha dalka sodan .

Endurance Idahor waxa uu ku soo biiray naadiga mariikh ee ka dhisan dalka sudan sanadkii 2006 kii ,isaga oo ka yimid koox ka mid ah kooxaha dalkiisa hooyo ee lagu magacaabo Dolphins .

Endurance Idahor waxaa uu ahaa ciyaaryahaniinta ugu gool dhalinta badan nadiga al mariikh waxa uu dhaliyay intii uu joogay nadiga ilaa 118 gool , waxa uuna noqday ciyaaryahankii ugu goolal badnaa horyaalka dalka sodan intii uu dhisna.

Endurance Idahor ayaa waxa ay ku tilmaami jireen nin xushmad ku leh ciyaaryahaniinta kooxda mariikh ,waxa uuna had iyo jeer ahaa mid lagu arki jiray goobaha dhalinyaradu ay timaado sida naadiyaasha iyo koobaha lagu tababaro dhalinta jecel in ay kagaaraan heer sare kubada cagta.

Endurance Idahor waxaa uu jiray 25 jir , waxa uuna u soo cayaaray labo sano naadiga alnasri ee ka dhisan dalka Saudi arebia .

Endurance Idahor ayaa waxa uu ahaa mid ay jecelyihiin tagayrayaasha nadiga almariikh ,waxa ayna ku tilmaami jireen mesiga naadiga mariikh, ,mar aan wareystay mid ka mid ah tageerayasha nadiga mariikh ayaa waxa uu iyiri” sxb waa adag tahay saan u heli lahayn ciyaaryahan sida Endurance Idahor oo kale ah ” , Oraahdaa ayaa daliil u ah in ciyaaryahan Endurance Idahor uu kula haa shacbiyad aad u weyn tageerayaasha nadiga mariikh.

Endurance Idahor ayaa waxa uu ka tagay wiilal iyo gabdho , waxaana loogu sameeyay borordiiq studim mariikh ee ku yaal magalada umudurman , waxaa laga dareemayay dadwreynaha yimid garoonka murugo

Mustafe Mohomed Salaad

Beesha Cayr ee iyagu ku dhaqan Dalka Australiya ayaa kulamo ay halkaasi ku lahaayeen maalmihii la soodhaafay waxey uga arinsanayeen xaalada siyaasadeed iyo nololeed ee ka jirta Gobolka Galgaduud iyagoona kulankaasi ka soo saaray qodobo aad u muhiim ah.

Kulanka oo ay soo abaabulen waxgaradka beesha iyo dhalinyarada (Galgaduud youth) ayaa waxaa leyskula meel dhigay oo leysku raacay in gabi ahaanba ay beeshu ka soo horjeedo oo aysan raali ka aheyn kulanka dhowaantan ka dhacay Dalka Itoobiya oo la sheegay in maleyshiyaadka Suufiyada sheegta iyo Dowladda KMG ah halkaasi ku dhexmaray.

Dhinaca kale waxaa iyana leysla jeexjeexay oo si weyn loo falanqeeyey xaalada hada ay ku sugan yihiin Shacabka ku nool Gobolkaasi iyo sidii wax looga qaban lahaa xaaladaha dhibka badan ee halkaasi ka jira.

Waxaa iyana sidoo kale ay ka dhawaajiyiin ka soo qeyb galayaashii kulankaasi in beeshu meel walba oo ay joogto ay si isku mid ah uga soo horjeestaan kuwa u adeegaya Cadowga Islaamka iyo kan umada somaliyeed oo dhulka Beesha usoo horkacaya Tigreega Itoobiya.

Waxaan marnaba shaciku jirin in kuwa maanta dadkaasi maatadaa ku soo hogaaminaya Itoobiyaanku aysan marnaba wax dan ah uhayn shacabka Somaliyeed iyo kuwa Gobolka Galgaduud toona marka waa in lalayimaadaa Mabaa’dii mideysan oo leysaga Dhiciyo kuwaasi beeshuna waa in ayka midowdaa arinkaasi.

Ugu danbeyntii ayaa waxaa halkaasi Bayaanka kii shirka ka soo baxay ka aqriyey Dr,Cismacil Xaaji Abuukar isagoo marka hore siweyn ugu mahad celiyey Waxgaradkii kulankaasi ka soo qeyb galay iyo Galgaduud Yuoth oo iyagu isku soo duba ridey kulankaasi kadibna wuxuu aqriyey bayaankii oo sidaan u qornaa.

1)Waxaa dhamaan waxgaradka iyo dhalinyarada kulankaani ka soo qeyb gashay ay siwada jir ah u canbaareynayaan kulanka beentaa oo xaaraanta ku dhisan oo dalka Itoobiya ay ku yeeshen kooxaha sheegta Ahlu-Suna Awljameeca iyo kuwa sheegta Dowladda KMG ah oo aan dhamaantood wax dan ah uheyn Shacabka Soomaliyeed.

2)Beeshu Waxey Sibuuxda isugu raacday in meel looga soo wada jeesto kuwa shacabka ku soo hogaaminaya cadowga Itoobiya si ay ugu gaaraan wax ay iyagu dan u arkaan laakiin aan wax faaiido ahi ugu jirin.

3)Waa in Wada hadal ku saleysan nabada iyo Amaanka lala galaa Xoogaga Islaamiyiina ee iyagu hada ku sugan qeybo kamid ah Gobolka sida Xarakatul Shabaab iyo Xisbul Islaam.

4)Waa in Gargaar deg deg ah lala soo gaaro shacabka ku nool Gobolka Galgaduud oo ay abaaraha iyo Colaaduhu ku habsadeen siloo badbaadiyo Inta hada dhiman loogana hortago in aan dagaal danbe ka dhicin Gobolkaasi.

5) Waxaan ugu baaqeynaa Kooxaha sheegta Ahlu-Suna Waljameeca in ay isaga baxaan Gobolka oo ay kukala noqdaan deeganadii ay kala yimaadeen hadii kale wixii cawaaqibxumo ah ee halkaasi ka yimaada iyaga ayaa qaadi doono.

Wabilaahi Tawfiiq.

Afayeenka Beesha Cayr ee Dalka Australiya

Dr. Cismacil Xaaji Abuukar

Dowlada Cabdiraxmaan Faroole ayaa tan iyo markii la doortay sii weyn sare ugu qadeysay Cashuuraha, waxana ilaa hada Shacabka danyarta ah ka caban Cashuurtan Xad dhaafka ah ee laga qadayo oo aay qeybtood sheegenba inaysan awood karin bixinteeda

Ganacsatada ayaa sheegen inaysan furi doonin goobaha ganacsiga ilaa wax laga qabto Cashuurahan xad dhaafka ah ee laga qadayo

”Anagu waxan nahay Ganacsatada wax kala soo degta Dekeda Bosaso, Waxa nalaga qada Ilaa Saddex Cashuurood intaa aanan Bakhaarada la soo gelin Xoolaheena, Sidoo kale hadii aan kala baxno magaalada waxa nalaga qada Cashuur oo Isbaaro kasta waxa bixina Cashuur intaa oo dhan anaga oo ogol ayaa hadana nala leyahay Cashuurta wax ku dara oo bixiya mid dheer wixii hore naloga qadi jiray tii hore ayaanba qaadi kari weynay ma awoodno inaan bixino mid ka sii badan, waayo awoodena maba ahoo” Ayuu yiri Ganacsade ka gabsaday in magaciisa la xuso oo ku sugan suuqa Bartamaha magaalada Bosaso

Cabashada Ganacsatada iyo Shaqo joojinta aay ku dhawaaqen ayaan la aqoon sidaa aay wax uga bedeli doonto Dowlada Cabdiraxmaan Faroole oo iyadu tan iyo markii aay Maamulka Puntland aay la wareegtay woday Cashuur kordhin iyo Cuno qabashada Ganacsatada Reer Puntland oo ah iyagu kuwa Shacabka intaa badan aay ku tiirsan yahiin ahna kuwa aya ku dhisan tahay Dowladu

Ma sahlana in raadraac loo helo xiliga dhabta ah ee ay bilaabantay khilaafaadka ku qotoma diinta ee ka hanaqaaday gayiga Soomaaliya, tanoo loo aaneynayo qorid la?aanta taariikhda. Waxase suurtagal ah in la helo cadeymo muujin kara tixraac la oran karo qiyaas ahaan xiliyadaas ayay soo bilaabantay.

Marka laga yimaado arinta khilaafka, Soomaaliya waxa ay aheyd wadan Muslimnimada, ka sakow wada qaatay Mad-habta Shaaficiyada, tanoo sahashay in isku dhawaansho iyo xiriir adag dhex dhigto culumadii hore, iyadoo jiilba jiil ka dhaxlay diinta

Martabadihii ay soo martay diinta islaamku wadanka Soomaaliya ayaanan laheyn caqabado waaweyn oo la oran karay waa ay hor istaageen, waa marka aynu ka hadleyno Soomaalida gudaheeda, wallow marka la xusayo kaalintii ay ku lahayeen fidinta Islaamka Geeska Afrikada Bari, la helayo marxalado ad adag oo la oran karay waa soo wajaheen, iskuduubni iyo muslinnimo ayaanay uga gudbeen.

Dariiqada Qaadiriyada iyo Kaalinteeda Soomaaliya:

Sida lawada xuso dariiqada Qaadiriyada ayaa aheyd mida ugu hanaqaadsaneyd dariiqooyinkii Soomaaliya soo galay, ilaa maantadan aan joognana sida muuqata uma eka mid raadkeeda ay suulin karaan firqooyinka kale, inkastoo ay soo martay marxalado la is oran karay dib danbe loo maqli mayo, ayay hadana mar walba dib u soo baxeysay ayadoo sidii hore ka awood badan.

Dariiqadan ayaa waxa loogu abtiriyaa Shiikhii caanka ahaa ee ?Al-Syed Muhiyudin Abu Muhammad Abdal Qadir al-Gaylani? noolaana intii u dhaxeysay (1077?1166 A.D.).

Sidaan horeba u xusay lama helin taariikh qoran oo muujineysa isbadaladii iyo heerarkii diinta Islaamka iyo Soomaalida dhexdeeda, balse waxaa cadeymo dhiraadhirin u baahan noqon kara sheekooyinka kutiri kuteenta ah ee Soomaalida dhexdeedu wariso iyo gabayada laga hayo arimahaas.

Dariiqada Qaadiriyada Soomaaliya oo ah mid suufiya ah, ayaa umada sumcad weyn ku laheyd, ayagoo lagu yaqaanay dad qunyar socod ah, mujtamaca Soomaaliyeed iyo ayaguna aad ayay isku dhexgaleen, tanoo keentay in ay hantaan bulshada gabi ahaanba.

Shacabka Soomaaliyeed waxa ay gaarsiiyeen heer ay ayaga uun u lug xirnaayeen, ayagoo aaminsanaa wax walba oo culumadaas afkooda soo mara. Xaga cilmiga waa laga helayay culumo waaweyn oo magac iyo maamuus ka tagay, balse tiro ahaan sida la xuso ma badneyn. Si walba oo ay ahaataba culumadii hore ee Soomaaliya waa kuwa salka u ahaa in la helo umad Soomaaliyeed oo Muslimnimo ku abtirsaneysa maanta.

Caqabadihii ka horyimid Dariiqada Qaadiriyada:

Maadaama ayan jirin qoraallo aan soo xiganeyno, ma helikarno taariikhda bilowga caqabadahaas soo wajahay Dariiqada Qaadiriyada Soomaaliya, balse mida aan bidhaamin karo ee aan ugu hormarin karo ayaa waxa ay tahay gabey laga hayo mid ka mid ahaa Culimadii ugu waaweynaa Soomaaliya, noolaana qiyaas ahaan kudhawaad labo qarni ka hor.

Tix ka mid ah Gabay uu lahaa Xaaji Cali Cabdiraxmaan Fiqi-Khayre,(Xaaji Cali Majeerteen) asaga oo diidanaa qabuuraha iyo xoolaha lagu dul gowracayo ayaa waxa uu yiri

MA AKALO WAMAA UHILA IYO ARI QABUUREEDKA?

Kelmadaha ka muuqda tixdaas ayaa iskugu jira kalmad carabi (AKALO =CUNO) ah iyo aayada Qur?aanka ah (WAMAA UHILA LI KHEYRI LAAHI, suuratul, Maa?ida) micnaheeduna yahay (wixii aan magaca eebe weyne ka aheyn lagu gowraco).

Gebaygaan ayaa muujinaya in Xaaji Cali hardan kula jiray Dariiqadan Suufiyada ee Qabuuraha iyo siyaarooyinka badan quudan jiray, Xaajiga oo marka la sifeynayo lagu sheego in uu ka mid ahaa Salafiyiintii hore ee Soomaalida.

Diidmadaas Xaaji Cali oo xer badan lahaa, umad badana aflaxiyay, hadana lama cadeyn karin ama ma jirinba saameynta uu ku yeeshay Dariiqadan, waxaase cad in ay hore u soo socdeen halka aan la helin cid sii wada kaalintii Xaaji Cali.

Dariiqada Qaadiriyada v Dariiqada Saalixiyada:

Lama hayo kagadaal Xaaji Cali cid la xusi karo oo Dariiqadan ay iska horyimaadeen, balse caqabadii ugu weynayd waxa ay soo foodsaartey xiligii Daraawiishta oo hogaamiyahoodii uu wadanka soo galiyay Dariiqo kale SAALAXIYA, oo asagu hormood u ahaa, tanoo keentay in uu u babacdhigo Dariiqadii Qaadiriyada, ilaa uu gaaro heer uu dilo Shiikhoodii ugu weynaa xiligaas, Ibraahim Bin Cabdalle Mayal (Shiikh Aweys) waana tuu gabeyga ka tiriyay uu leeyahay

?CANDHO DOGOBLE GOORTAAN DILNUU ROOBKU NOO DA?AYE?.

Dilkii Shiikh Aweys waxa ay aheyd mid colaad xun ku dhex abuurtay labada Dariiqo, Dariiqada Qaadiriyadu awood ahaan ma hor istaagi Karin Saalixiyada, oo markaas awood Meliteri laheyd, balse sida la xuso waxaa jiray fatwooyin ay soo saareen wadaadii Qaadiriyada iyadoo laga sheegay in ay yiraahdeen ?Ninkii dila wadaad Saalaxiya ah waxa uu la mid yahay asagoo dilay kun gaal, Janada guri baa laga siiyaa?.

Waxaa hal mar daciifay awoodii Dariiqada Qaadiriyada, Sayid Maxamed-na maalin walba gabey hor leh ayuu u soo gudbin jiray Culimadii Qaadiriyada oo markaas wada hoos fadhiday dhulkii Gumeysigu gacanta ku hayay, halka kuwa kalena uu ka codsan jiray in ay Daraawiish iyo Saalixiyadiisa kusoo biiraan.

Gabey kale oo uu ku bidhaaminayay culimadii aan ku biirin Saalixiyadiisa, ee danahooda ka raacday, ayagoo aan dhag u jalaqsiin jihaadkii uu ku dhawaaqay, baladkana iska mushaaxayay, waliba magaalooyinka gacanta gumeysiga ku jiray, waatuu ku lahaa

CULUMADA SIDII BAANIYAAL, BALADKA MEEREYSA

BAABKII ALLAA LAGA AKHRIYEY, IN AY BALOOBEENE

INAY BELALKA NAARTII KU DHICI, BA?A EE YOW SHEEGA?

Marka laga yimaado Culumada Dariiqada Qaadiriyada, waxaa cad in bulshada caamada Soomaaliyeed laftigeedu diidan tahay Dariiqo aan ka aheyn taas Qaadiriyada, taasna waxa cadeyn u ah Saalixiyada oo xiligaas awood sare laheyd, ayaa hadana waxaa ku adkaa in ay hanato caamada dhagweynta aheyd, ayagoo oran jiray waxaan wixii la ina baray ma aheyn, waxaa muujineysa taas Gabey uu tiriyay Daylan Nuur Guray

DAYLAN NUUR GUREY:

Hadey maanso caraf leedahay, Caashaq iyo xiiso

Awal waan kasoo carafsadaan, Caynwalbaw iriye

Cajab weeye maantana aduun, Camalka joogaaye

Ciiryaamadii shalay dhacdiyo, Cararkii Oogaad

Cadcadkii lalaayiyo raggii, Cirida gawriiray

Caynaan waraariga hadii, La isku caatoobay

Ee laba ciidan iskugu timid, Ceelka ina Geelle

Car joog iyo car soo soco, Caymankaas noqotay

Nin cisaara qaba waxaan lahaa, Waa la caajumiye

Ileen nimanka waa loo cadgoyn, Cune abuurkiiye

Nin cadaaday oo caalim ah, Oo madaxu cawsoobay

Oo ciidan in uu galo kol hore, Laga calool duubtay

Ninku waa caruusaye warmaha, Ku cadcadee oo dil

RABI IYO NABAA LA CUSKADEE CAADO MA AHAYNE

In wadaadadu ceeb huriyeen oo,Camal kufaaroobeen

Iyo in ay cilmaan laba aqoon Curiyeen oo keeneen

Caamaanu nahay oo qalbigu, Naga caruurowye

Iyagaaba cibaadada hayee, Culumo weydiiya

Caruur dhalatay aan wali guryaha, Caradna u dhaafin

In caloosha laga soo ridoo, Haada la cunsiiyo

RABI IYO NABAA LA CUSKADEE CAADO MA AHAYNE

In wadaadadu ceeb huriyeen oo,Camal kufaaroobeen

Iyo in ay cilmaan laba aqoon Curiyeen oo keeneen

Caamaanu nahay oo qalbigu, Naga caruurowye

Iyagaaba cibaadada hayee, Culumo weydiiya

Inta naag calool lahoo jilbaha, Ciida galineysa

Waxey la cartanleysaba hadii, Dumar ku soo ciidmo

Ciyaal maalintaas larkayee, Ciidagale moodid

Inuu caawimaa la arki jiray, Calaf ninhaystaaye

Caanaha naasaha ku yiil, Cunugu yuu nuugin

Curkana ka goo gaalada cad bay,Camal wadaagaane

RABI IYO NABAA LA CUSKADEE CAADO MA AHAYNE

In wadaadadu ceeb huriyeen oo,Camal kufaaroobeen

Iyo in ay cilmaan laba aqoon Curiyeen oo keeneen

Caamaanu nahay oo qalbigu, Naga caruurowye

Iyagaaba cibaadada hayee, Culumo weydiiya

Allaha u naxariisto ABWAAN DAYLAN NUUR GUREY, gebaygiisu waxa uu na tusayaa sida ay u mariweyday Dariiqada Saalaxiyada iyo ficiladeeda oo uu leeyahay wixii naloo sheegi jiray ma hayaan, asagoo sida tixihiisa ugu danbeeyay ku cadeeyay isweydiinaya in shaqadii gaalada meesha timid iyo in cilmi hor leh Saalixiyadu la timid.

Inkastoo Daraawiish ay aheyd ama la oran karay waxa ay u halgamayeen Dal iyo Diin, hadana dhinaca kale waxa ay cagta saareysay Dariiqadan Qaadiriyada, ayada oo abuureysay, xoojineysayna afkaarta Dariiqadooda Saalixiyada, tanoo laga dareemi karay culumadii kusoobiirtay Daraawiishta in ay si uun u diidanaayeen Saalixiyada uu Sayid Maxamed horboodayay, waxaana cadeyn u ah in ?Shirqoolkii Canjeel Talowaa? oo ahaa mu?aamarad lagu go?aansanayay in Sayid Maxamed looga takhaluso uu ku jiray Shiikhii Daraawiish oo dhan cilmiga ka qaadan jireen (SHIIKH CABDALLA QORIYOW), Sayid Maxamed gabeygii uu ka tiriyay shirqoolkaas ee Siinleyda ahaa waatuu lahaa asaga oo si gaar ah u xusaya shiikhaas shirqoolkaas fadhiyay

SUGI MEYNIN QORIYOW IN UU SUUQYA II TUMANE?

Jabkii Daraawiishta uma aheyn guul gumeysiga oo kaliya, balse waxaa la oran karay waxa uu ahaa fursad qaali ah oo Dariiqada Qaadiriyada u ogalaaday in ay soo ceshato kaalintii ay ku laheyd bulshada Soomaaliyeed, iyadoo halkaasna ay ku baaba?day Saalixiya oo ubaxeedu ku bacrimi jiray jiritaanka Daraawiishta oo kaliya.

BIXIN 1921 SAALIXIYA V BIXIN1992 AL- ITIXAAD:

Sayid Maxamed Cabdalle Xassan, gabeygiisii DARDAARAN, ee uu tiriyay markii la jabshay Daraawiish, asagoo tilmaamaya gumaadkii loo geystay Culimadiisii Saalixiyada waxa uu yiri

Nin dooriyo wixii sheikh la dilay, culumadii diinka

Wixii duubcaddii ay wadhnayd, Bixin duleedkeeda

Dooxada Garoowe ah wuxuu haadku, dul u faagay

Gabeygani waxa uu ku tusayaa sida loo laayay culimadii Saalixiyada, iyadoo halka gabeygu tilmaamayona tahay Bixin oo ah duleedka Degmada Garoowe, halkaas oo ah meeshii 1992-kii lagu laayay dhalinyaradii Itixaadka, markii laga saaray Magaalada Garoowe, dagaalkii ayaga iyo SSDF-ta oo shacabka iyo Dariiqooyin kaleba la safnaayeen.

Xerta Timaweynta, oo Shiikh Maxamed Rabiic hogaanka u yahay, ayaa ka qayb galay dagaalkaas Al-Itaxaadka lagu jabinayay, Nashiidu ay ka sameeyeen dagaalkaas ayaa waxa ka mid ahaa, tixahan ay ku xusayaan Dooxada Bixin, ayagoo sheegaya sida ay ugu guuleysteen

Buurtii Saliid,

Bankii Bixin baa ka fiican

Baroontiinaas,

Baroontayadaa ka fiican

Baal cadihiinana,

Baal gaduudkayagaa ka fiican.

Buurta Saliid ayaa aheyd halkii dagaalyahankii Al-itixaadku isku urursadeen markii dhulka kale laga soo saarey, ayagoo ku jabshay huwantii ay SSDF-tu hogaamineysay, iskudayo ay is lahaayeen cagta ku marsha, ka hor inta aysan heshiiska qaadan, wadaadada Suufiyada timoweynta, ayaa u xusaya in Bankii Bixin, uu uga fiicnaa Buurtaan Saliid ee laga saariwaayay raggan.

Tani waxa ay nabareysaa sida taariikhdu usoo noqnoqoto, Bixin 1921, Dariiqadii Saalixiyada ayaa lagu gumaaday, Bixin 1992, Itixaad ayaa haadda loo waray, u maleyn mahayo qof xasuusan taariikhdaa in uu jiro, waxaadna ka heleysaa hadii aad baartid Gabayadii hore.

Tan iyo intaas wixii ka danbeeyay waxaa bilaabmantay labakacleyntii Dariiqada Qaadiriyada, waxa ayna bilaaben sidii ay usoo ceshan lahaayeen kaalintii ay lumiyeen intii ay Saalixiyada gabagabeynta ku haysay.

Bulshada Soomaaliyeed iyo ayagu mar walba waa yareed dareen ka dhex dhalan karay, lama yaqaan sababta, balse wadaadaan Salafiyiinta ku abtirsada marka ay sharxayaan Dariiqooyinka Suufiyada waxa ay ku sheegaan in mar walba ay wax u socodsiiyaan sida shacabka daneynayo, shirkina ka maqneyn, ayagoo diidaya in ay lumiyaan danahooda gaarka ah.

Waxey galeen xili baraare Daraawiish ka dib, balse waxaa ka dhashay culumo diidanaa danaha gumeysiga, ayna ka mid ahaayeen Sh:Xassan Barsame, oo koonfurta ka kacay, asagoo Talyaaniga ka hor yimid, sidoo kale ayaa dhacday in Magaalada Burco lagu dilo Shiikh Bashiir, Xaaji Aadan Af-Qaloocna waa tuu ka tirshay Gabeygan hoose arintaas.

Duhur baa Bashiir lagu Shannaqay Daar agtiina ahe

Damal la hargalaabay jabsheen Waqay duloobeene

Dahriga iyo Laabtay rasaas kaga duleesheene

Sida gabeygiisa ka muuqata Cismaan Yuusuf Keenadiid, oo isna xiliyadaas noolaa, soona gaaray Xornimadii ayaa gabayadiisa mid ka mid ah laga dheehan karay khilaadka Dariiqooyinka, tixahan ayaana cadeyn u ah.

Culumadii Gadaalkan waxaa Galay Khillafweyne

Geyigana Dariiqooyin baa Goosan ku ahaaye

Khaliifyadatan Guutadawata iyo Calanka Giirgiiran

Iyo Gabanada soo Baxay Dhowaan yaw u Garniqi doona

Khilaafka ka sakow Cismaan Yuusuf oo abwaanimada ka sakow Shiikhna ahaa, ayaa sida Xaaji Cali Cabdiraxmaan Fiqi-Khayre, la oran karay Salafiyiintii Soomaaliya ayuu ka mid ahaa, asagoo wadadii Xaaji Cali lagu faylinayo, tixdaan hoose ayaana bidhaamineysa in uu nin ehlu towxiid ah ahaa, wuxuuna yiri

Nin shugriga ilaahiyo, Shahaadada qiraan ahay

Nin sharuuda towxiidku, Ku shisheyso baan ahay

Nimaan sharacu suu yiri, Shakiyeynin baan ahay

Nin shafeecadii nebiga, Shisanaaya baan ahay

Nin shabaab ahaantii, Shareecada bartaan ahay

Mar kale asagoo dhaliilsan culumadii dariiqooyinka, waatuu gabeygiisii Guubaabo Qaran1952, ku xusay, asagoo leh

Culimadiina damac baa melgoo, mooyi say tahaye

Milladdiyo shareecada bar baa, maal ku iibsadaye

Marsiis iyo maddiidduu ku dhacay, magane diinkiiye

Waxaa kaloo jiray gabey kale Cismaan yuusuf, asagoo muujinaya dhaqanka Dariiqooyinka ku jireen sida uu u diidanaa yiri

Waxa calanka loo lulahayaa, Cood kusoo badiye?

Isla xiliyadaas ma aheyn oo kaliya raga soo baxay ee si uun u diidanaa dhaqankii Dariiqooyinka qaar ka mid ah, balse waxaa aad loo xasuustaa Shiikh Nuur Cali Colow, oo isna dadaal dheer u galay sidii uu wax uga sixi lahaa raadkii Dariiqooyinka, tanoo keentay iskadaa culumadiiye, in bulshadii caamada aheyd ka hortimaado Shiikh Nuur Cali, dhaleeceyna kala kulmay.

Waxaa muuqata in Dariiqooyinka Qaadiriyadu hormoodka u aheyd ay si kal iyo lab ah u hanteen bulshadii Soomaliyeed intoodii badneyd, bulshaduna ayba aheyd kuwii hortaagnaa in ayaga iyo Dariiqadooda Qaadiriyada la kala dhex galo.

Wixii waqtiyadii xornimada la qaatay ka danbeeyay Dariiqadu waa soo kaceysay, ayadoo markaan saaxiibo ku yeeshay Dowladii, dhinaca kale waa ay jireen culumo badan oo wax barasho dibadaha ah helay, kuwaasoo laftigooda la soo laabtay culeyskooda, ha ahaadeen kuwii Al-As-har kasoo qalin jabiyay, ama kuwii Sacuudiga kusoo aflaxay. Waxaase ciirtoodu laba rogmatay xiligii kacaanku curtay, dariiqooyinkuna si weyn ayay u kaceen.

Sideetamaadkii ayaa marka kale culeys weyn ku yimid Dariiqooyinkii, iyadoo taasna u sabab ahaayeen Diinta barashadeedii oo wax badan laga ogaaday, sidoo kalena ay soo baxeen dhalin yaro ay hormuud u ahaayeen Ikhwaan Muslimiinta.

Gabayadii Abshir Bacadle iyo waxaa is helay Shiikh Boqol Soon, tani waxa ay keentay in Dariiqooyinkii hadal laga waayo, ilaa ayba 1991-kii Qaranimadii Soomaaliya faraha ka baxday.

Tani markii ay dhacday dad badan ayaa u qaatay in wax la yiraahdo Dariiqo danbe in aan dib loo arki doonin, meel walba waxaa yaacayay wiil dhalin yaro ah oo surweel gaaban iyo gar aan baxeyn leh.

Shacabkii oo la deyeysnaa dagaaladii qabiilka iyo Dowlad la?aanta ayaa dhalinyaradani dhinacooda ka faa?ideyteen, waxa ay sameysteen awood ciidan, waxa ayna is tuseen aaminnaadii loo hayay in wadaanta dhinac qabsadaan, meel walba in ay ayagu xalin karaan ayaa u soo baxaday.

Dariiqadii Qaadiriyada ayay albaabada iskugu dhufteen, markaan Qaadiriyadu ma helin shacab ku hagoogta, balse dhinac ayay inta u baxeen yiraahdeen ?Af daboolan waa dahab?, waxa ay isku fiirsadeen shacabkii iyo dhalinyaradii hamuumneyd.

1992-kii ayaa war farxad leh u soo yeerey Dariiqooyinkii ku sugnaa Waqooyi Bari Soomaaliya, markii ay arkeen shacabkii ay tooshka u hayeen SSDF-tu iyo dhalintii Al-Itixaad oo waranka isku boobaya, dhinacooda ayay ka galeen safka, waana tan aan kor ku xusay in dhalintii lagu laayay BIXIN qayb ka ahaayeen.

Tani ma gaarsiin wixii ka danbeeyay dirirtaas heerkii ay joogijireen, balse waxa ay u aheyd mid ay madaxa ciida uga ceshteen, shacabkiina waxa u muuqatay in kaalinta Dariiqooyinka aysan lumin.

Mar nin odey ah oo u garnaqayay labada qolo, waa Dariiqooyinka iyo Dhalinyaradaan Salafka ku abtirsaneysa, ayuu waxa uu yiri ?Waar qolodaan Dariiqadu meheradoodii waa shacabkooda, Halka qolodiinaan Dhalinyarada ahani meheradiinii ay Carabta noqotay?.

Dad badan ayaa aaminsanaa Dariiqooyinku in ayan sinaba kusoo laabaneen, saaxadana sidaas ay uga baxayaan, waa la oran karaa mid

?Qaabkii nolashoodu ku xirnayd ayaa isbadalay, tanaana keeneysa in aysan lug danbe lakicin?, waase ka badbaadi karaan hadii tab iyo xeelad kale helaan.

Usoo noqo hada iyo kaalintooda, waxaa mideeyay magaca Ehlu Suna Waljameeca, guntigey xirteen oo waa kuwa dirita u taagan, aan is daafacno ayaa taladoodu noqotay, meel aan laga filaneyn ayay kasoo baxeen, shacabkii iyo iyagiina waa isku soo olalayaan, oo dan ayaa isku soo riixeysa, maxey tahay SABABTU?

Fursadan iyo labakacleyntooda ayaa waxa sabab u noqday qolooyinkii huwanta Maxkamadaha sheegan jiray markii danbane firqooyinka usii kala furfurtay, kuwaasoo target ka dhigtay wadaadadii Dariiqooyinka, ayaagoo ula dhaqmay sidii dad gaalo ah, hadalkoodiina kusoo ururshay shirki baan ka daadineynaa.

Daadintii shirkiga ayaa keentay in difaacu nafsi galaan, meel aysan filanayna uga soo baxeen kooxihii kale, sidoo kale khaladaadkii culumadii Salafiyada sheeganayay ayaa waxa uu unoqday gool kale oo sumcadoodii soo ceshay.

Tani waxa ay is xasuusisay ayaga iyo shacabkii lakala abaajiyay, iyadoo shacabkii soo xasuusteen barisamaad iyo tuf ku kheyrayaashoodii xirsiyada u xiri jiray, siyaarooyinkii baaqday ayaa dib loo iclaanshay, xuskii Mowliidka Nabiga ?NNKH?, iskadaa Soomaaliyee, wadamadii dariska iyo Yurub ayay soo gaarsiiyeen, marlabaad ayaa waxa shidmay shaashad sanado badan xirneyd.

Soomaali iyo Dariiqada Qaadiriyada:

Qormadeydani waxa ay xasuus u tahay sida Dariiqadan Qaadiriyada iyo Shacabka Soomaaliyi u kala maarmeyn, Soomaalina xudun u tahay taas, firqo kale oo barabixin kartana hada aysan muuqan, qolooyinkii ugu dhawaa ee halista gashay waakuwaas ayagu iscunaya, umadiina cunaya.

Taariikh ahaan Dariiqadani qayb weyn ayay ku qaadatay muslinnimada Soomaaliya iyo geeska Afrikada Bariba, waana ay mudan yihiin in lagu tixgasho, umad jiilal ah ayay soo aflixiyeen, wadaado badan oo sare u qaadey diinta ayaa kasoo baxay.

Dhinaca kale ayaa lahelayaa dhaliilo iyo waxyaabo ay ku talaxtageen, balse la sixi karo, tanoo u baahan wadajir iyo in caqli shaqeeyo.

HALISTA AY KU HOOBAN KARAAN:

Balse hal arin ayaa jidha oo hadii ay kusii socdaan, sida looga samray firqooyinkan bilaawaha la ordaya, ayagana looga samrayo, waana bohosha hadii ayan ka digtoonaan dibirtu ka haleyso, waa marka wadaanta sumeysan ee kooxahaan Soomaali la haray 20sano ayaguna dacalkooda in ay ka fuuqsadaan bilaabaan, xukunka iyo kursiga dhiiga dhex heehaabaya hadii damac ka galo, kasamir weeye xaalkoodu, waana tii ay kamaqnaayeen noloshooda in ay ka duceeyaan maahane.

Qolooyinkii Dagaal oogayaasha ahaa ee ayaguna is tusay in ay dabka kuqabsadaan, ayaa iyaduna ah halis kale hadii ay hoostooda ka saarin, dhaqdhaqaaqooda kale ee shisheeyuhu ugu durbaan garaacayaan si maalinba qolo madaxa loogu gashana, waa aafo afka ciida u galin karta.

Hadaba sida kaliya iyo wajiga kaliya ee baaqi ay kusii ahaan karaan, waa iyaga oo ku laabta dariiqoodii hore ee soo gaarsiiyay maanta, dibna u saxaan daldaloolada muuqda ee iyaga iyo shacabka lagu kala dhantaali karo

W/D Muxyadiin Ciid

alcarab1@yahoo.co.uk

Wararka ka imanaya magaalada Bosaso ayaa sheegaya inu fidnimadii caawa u halkaasi ka dhacay qarax xoog leh, qaraxan ayaa la sheegay in lala beegsaday Saldhiga Mijir ee dhanka bari ee magaalada ku yaala, waxana ilaa hada la aqoon cida ka dambeysay qaraxa iyo khasaaraha dhabta ah ee ka dhashay qaraxan, in kasta oo dad goob joog ah aay sheegen in ay arkeen dhaawaca Labo askaari oo ka tirsan ciidanka

Qaraxan ayaa ku soo beegmaya iyada oo maanta Maamul cusub la wareegay Gobolka Bari, lana filayey in wax badan iska bedelan Xaalada Magaalada Bosaso iyo weliba Gobolkaasi

Maamul Goboleedka Puntland ayaa Muddoyinkan dambe u Saaxiib aha Qaraxyo iyo Dilal Qorsheysan

Maslaaxcabdi@hotmail.com

Cuqaal ka tirsan beesha uu ka dhashay nin laba todobaad ka hor ku dhintay gudaha xabsiga Mandheera, ayaa dawladda ku eedeeyay inay ku lug leedahay dilka Ibraahim Jaamac Siciid oo muddo ku xidhnaa xabsigaas, haatana maydkiisu yaalo Cusbatalka guud ee magaalada Hargeysa

Inkastoo aanay Xukuumadda Somaliland rasmi ahaan wax war ah ka soosaarin, haddana siday hore warbaahinta qaarkood u faafiyeen, tibaaxo dhinaca dawladda ka soo baxay waxay sheegeen in marxuumkaas oo dil hore loo haystay uu is-deldelay, isla markaana gacantiisa isku dilay.

Hase yeeshee, Cuqaasha beesha uu ka dhashay waxay sheegeen in aanay ku qancin xogta dhacdadaa ku saabsan ee dawladdu sheegtay, isla markaana saraakiisha Xabsiga ee gacanta ku haysay warbixin ka siinin. “Waxa jiray laba nin oo is dilay, waxayna is dileen markay taariikhdu ahayd 2008, Masaajid bayna isku dhex dileen. Nin baa Toori lagu dhuftay, muddo yar markuu joogayna ninkii wuu dhintay, kii kale ee wax dilayna cidna ma qaban, cidna uma tegin ee intuu tagay buu is dhiibay oo Booliska isu dhiibay. Ka dibna Maxkamaddaa la geeyey, saddexda Maxkamadoodba dil bay ku xukumeen. Sidii la arki jiray ee dhaqan Soomaaliga ahayd, ninkii dhintay iyo kii wax dilay reerkoodii labadayadii reer waanu isu nimi – odayaashadayadii anagoo isku dhan baanu isu nimi. Haddii aanu nahay qoladii gacan-u-dhiiglaha, waxaanu qoladii ninku ka dhintay ku nidhi; ‘mag naga qaata sidii dhaqankeenu ahaa, labadaa nin ee is dilayna colaad hore kamay dhexayn. Sidaa darteed, mar haddaan colaad hore jirin, ninkana Illaahay nabarka ku dila, mag waxaad doontaan naga qaada ayaanu ku nidhi haddaanu nahay ninkaa wax dilay reerka uu ka dhashay,” sidaa waxa yidhi Caaqil Baashe Guulleed Jaamac oo ka mid ahaa cuqaal iyo odayaal shalay nagu soo booqday xarunta Wargeyska Ogaal ee magaalada Hargeysa.

Waxa uu sheegay in ka dib markii dhinacooda iyo dhinaca kale ee uu marxuumku ninka ka dilay isku afgaran waayeen arrintaas, isla markaana Maxkamadda dalku xukunka dilka ah ku rideen ninkaas loo gudbiyay xabsiga Mandheera oo sida uu sheegay ay intii ku jiray ku booqan jireen. “Saddex ilaa afar jeer ninkaasi wuxuu ku warbixiyay oo uu yidhi, ‘si dadban baa la ii dilayaa oo aydaan idinku ka war haynin. Laakiin, si kasta ha ahaatee ninku wuu xidhnaa oo in badan buu meesha ku jiray, waanu dhintay markii uu dhintayna waa lanoo yeedhay, waxaana la yidhi, ninkii wuu is-dabay. Isagoo labada gacmood isku xidhan yihiin, kadalooba, madaxana maro kaga duuban tahay ayaa la yidhi ‘ninkii wuu is-dabay oo wuu isdilay. Markaa sidaas buu Jeelka ugu dhintay, anaguna waanu yaabnay oo waxaanu nidhi, ‘qof xidhan oo is-daba lama arage, ciddii ninka dishay hanaloo sheego, laakiin wax warbixin ah dawladda iyo ciddii ninkaa haysay noomay sheegin, maydkiisiina waa la soo qaaday oo 16 habeen buu Cusbatalka Hargeysa yaalaa, anaga iyo ciddii ninkaa gacanta ku hayayna waxaanu isku khilaafnay in warbixin laga bixiyo sidii uu ku dhintay,” ayuu yidhi Caaqilku.

Mar la waydiiyay waxay ku caddaynayaan in ninkaasi aanu is dilin, balse cid kale khaarajisay, waxa uu yidhi; “Anagu maanu arkayn oo maanu taagnayn, laakiin sida uu yahay nin labada gacmood iyo lugi isku xidhan yihiin oo maro isku duubay oo la yidhaa wuu isku dilay, marona marka hore aan haysan oo laga ilaalinayey, qof kasta oo bani’aadam ahi wuu qiyaasi karaa in ninkaa meel kale looga yimi oo aanu isagu is dilin. Markii aanu aragnay waxaanu isku qancinay oo aanu aaminsanahay in ninkaasi aanu is dilin oo cid kale dishay.”

Mar la waydiiyay inay dawladda wadahadal kala yeesheen arrintaas, waxa uu sheegay in masuuliyiinta dawladda arrintaa u qaabilsani u sheegeen in marxuumku isdilay, balse aanay iyagu dhinacooda ku qancin. Wuxuuna si gaar ah arrintaas ugu eedeeyay masuuliyiinta gacanta ku haysa xabsiga uu marxuumku ku dhintay ee Mandheera oo u dhexeeya magaalooyinka Hargeysa iyo Berbera. “Mar hadduu sidaa noqday, anaga nooma yaalo maydkaasi, ninkii imika gacanta ku haya ee uu u yaalo ayay u taalaa, anaguna waanu daawanaynaa waanu arkaynaa, haddii wax cadaan ah lana siiyo oo dhab ahna waanu u imanaynaa, haddii kalena maydkaasi halkaasuu u oolayaa ciddii uu u yaalo,” ayuu raaciyay.

Caaqil Axmed Maxamd Cumar Xayd oo isna arrintaas ka hadlay, waxa uu sheegay in odayaal beeshooda ah loo diiday inay soo eegaan markii marxuumku dhintay. “Jeelkaa Mandheera ee la geeyey ayaanu qabnaa in lagu dilay, labada gacmood iyo lug isagoo xidhan baa la soo tuuray, dadkii yidhi aan soo eegnana waa loo diiday. Markaa anagu dawladda uun baanu u tirinaynaa ninkaas,” ayuu yidhi Caaqil Axmed Cumar Xayd.

Dhinaca kale, waxaanu isku daynay in aanu la xidhiidhno masuuliyiinta ay khusayso dhacdadani, hase yeeshee noomay suurtogelin in aanu wax jawaab ah ka helo dhinacooda, ka dib markii qaarkood ka cudurdaarteen, kuwo kalena telefoonadooda gacanta qaban waayeen.

Hase yeeshee, Agaasimaha Cusbatalka guud ee Hargeysa Dr. Cabdirisaaq Yuusuf Cabdillaahi oo xalay Wargeyska Ogaal wax ka waydiiyay arrintaas, waxa uu xaqiijiyay in ninkaas maydkiisu muddo laba todobaad ka badan yaalo qolka maydka ee Cusbatalka. “Ninkaasi wuu jiraa oo ilaa laba todobaad inka badanba wuu yaalay,” ayuu yidhi Agaasimuhu. Wuxuuna intaa raaciyay; “Aniga iyo Dhakhaatiirta kaleba waanu eegnay – keliya waxaan kuu sheegi karaa uun in Go’ cunaha kaga dhignaa markii la keenay, ilaa imikana uu weli ku xidhan oo uu u dhintay.”

Agaasimaha Cusbatalku waxa uu cabasho ka muujiyay in maydku sii yaalo Cusbatalka oo uu tilmaamay inuu saamayn ku yeelan karo adeegyada uu bulshada u fidiyo. “Saddex Talaagadood uun baanu haynaa oo yaala (qolka maydka), markaa haddii loo baahdo oo cid kale la keeno dhib bay nagu noqonaysaa – markaa in qof iska yaalo uun maaha,” ayuu yidhi.

Cabdirisaaq Yuusuf Cabdillaahi waxa uu sheegay in maalmo ka hor ay Xeer-ilaalinta guud ka codsadeen in maydkaas muddada yaalay Cusbatalka laga qaado, wuxuuna xusay in Xeer-ilaalintu u sheegtay inay arrintaa ku hawlan tahay

Wargeyska Ogaal

Ardaydaa dhamaysatay kooraskaa 6 bilood ah ee cilmiga Saxaafada la Xiriira oo tiradoodu ahayd 20 Arday, waxaa Xaflada Qalin jabintooda ka qayb galay Guddomiya Waxbarasha Gobolka Kan Degmada iyo Duqa Degmada Cismaan Buux Cali., Maamulka iyo Macalimiinta Mac’hadka Al-Imra, xubno ka socday Ururada Bulshada iyo Marti sharaf kale oo lagu casuumay.

Saciid Maxmed Fahiye Guddomiyaha Waxbarashada Degmada oo ugu horayn halkaa ka hadlay ayaa sheegay in Saxaafadu tahay mid muhiim ah, isla markaana ay dunida ka dhigtay Tuulo qura, qaybna ay ka tahay isgaadhsiinta, horumarkana qayb ka qaadan karto, laakiin ay leedahay qaladaad, isla markaana waxa uu ka sheekeeyay wakhtiyadii kala duwanaa ee ay saxaafadu soo martay gaar ahaan kuwii wakhtiyadii uu gumaysigu joogay Somaliya iyo dadkii abwaaniinta ahaa ee wakhtigaa joogay,

Waxaa kale uu Saciid Fahiye uu xusay in p/land ka mid tahay dalalka ugu xoriyatal qawlka wanaagsan ee dunida laakiin ay jiraan buu yiri khaladaad ay samaynayaan joornaalada kasoo baxa,

Guddomiyaha Waxbarashada Bilaal mar uu ka hadlayay wadaniyada iyo arimaha xasaasiga ah ee loo baahan yahay in aanay saxaafadu ka qorin oo uu ku tilmaamay sir ayaa waxaa hadalkiisi ka mid ahaa “Waxa loo baahan yahay in aad wararka iska hubiso, oo wararka aad qaadaysaa in yihiin in ay ka baxsan yihiin waxyaabaha Top Secret ka ah, dagaalkii labaad ee la galay ayaan caalamku wali sirtiisa wali sheegin, dagaalkii Ciraaq ee barigii dhawayd la galay in yar baa laga soo qoraa lama soo saaro sirtiisi, mid manta soconaya hadaad sheegto, dee waaba lays qabsanayaa, waa waxa Maraykanku saxaafada u laynayaa, waxay Ciraaq Meel walba farta gasheen Jaziira iyo wariyayaasheedi waa la laayay Maxaa loo laayay? Waxa loo laayay dagaalkaan guulaysanayn haday sidaa u qodaan, sirta dagaalkay sheegayaan ka kale ee ka soo horjeeda ka faa’iidaysanaya oo guulaysanaya”.

Waxaa kaloo Xaflaadaasi Ka hadlay Maamulaha Al-Imra Sharmaarke British waxaana Hadaladiisi ka mid ahaa

Maamulaha Machadka Sharmaarke British waxa uu tilmaamay in ay jiraan arimo badan oo lama taabtaan ah, oo aanay banaanayn in la qoro kuwaas oo sida uu tilmaamay fashilinaya Dawlada waxaana uu tusaale u soo qaatay sida marka ay ciidamadu guurayaan oo kale iyo marka ay dawladu soo saarto amar qof lagu qabanayo, labaad arimood oo wax u dhimaya hawshii isla markaana keenaya in cidii loo dan lahaa ka faa’iidaysato oo si dhib yar uga diyaar garowdo.

Sidoo kale waxa uu Sharmaarke uu kula dardaarmay Ardaydii qalin jabinaysay in ay ilaaliyaan Akhlaaqda ‘Ethicist’ ay Saxaafadu leedahay, waxaana mar uu arintaa ka hadlayay uu yiri “Waxa qura ee aan idinku dardaarayaa, ama Erayga qura ee aan idinku dardaarayaa wuxuu yahay ee aanu had iyo jeerna u dhigno ardayda ama ha ahaadaan kuwan qalin jabinaya ama kuwa wax ku barta, akhlaaqda saxaafadu leedahay in ay ilaaliyaan, waana waxa uu Mac’hadkani baro ardayda si ay uga duwanaadaan kuwa kale, markaa waxaan barnaa waa laba Eray oo kala ah Wadaniyad national enters iyo in ay ilaaliyaan Akhlaaqda saxaafada” Ayuu yiri.

Sidoo kale waxa uu ka waramay duruufihii kala duwanaa ee ay soo martay saxaafada dalku mudadii kala duwanaa, ee Puntland jirtay. Intaa ka dib waxaa shahaadooyin la gudoonsiiyay Ardaydii dhamaysatay Kooraska 6 Bilood ahayd ee ku saabsanaa Cilmiga Saxaafada ee Mac’hadka Al-Imra oo tiradoodu ahayd 20 Arday oo isugu jiray wilal iyo Gabdho, kuwaas oo intii aan la gudoonsiin shahaadooyinka halkaa ku soo bandhigay bandhig ruwaayadeed ka turjumaya aqoontooda, sidoo kale waxaa halkaa lagu soo bandhigay Ciyaaro hidaha iyo dhaqanka ah.

Xafladaasi ayaa kusoo Gaba Gabowday Jawi aad u degan.

Axmed Xasan Gooni

Gooni2009@hotmail.com

Qardho,Somalia

Nin ayaa maalin maal-maha kamid ah soo raacay Doon, doontaas waxaa saarnaa dad aad u fara-badan, doontii ayaa qalib matay, dhamaan dadkii oo idil waxay noqdeen kuwo dhinta, marka laga reebo ninkii

Xeeb ayuu kusoo gaaray si naf la-caari ah, wax dad ah muusan arkin wax caawiya iskaba daayee. Rafaad iyo silac fara-badan kadib ayuu wuxuu bilaabay inuu dhisto daash isago oo soo uruursaday xaabo

Gaajo ayaa qabatay wuxuu ku dhaqaaqay bal inuu raadsado geed miro la-cuno leh.

Hase ahaatee wuxuu dib ugu soo laabtay daashkii oo gubanaaya, markaas buu wuxuu yiri “Allow Maxaa sidaan igu gashay”. Habeenkii wuxuu seexday daashkii uu dhistay meel aanan ka fogeyn, subixii ayuu wuxuu kusoo kacay qeylada markab soo gaaray goobtii uu joogay.

Raggii Markabka saarnaa ayaa soo bad baadiyay, markii ay meel dhexe marayaan ayuu ku yiri “war niman yahow sidee ku ogaateen inaan joogo goobtaas” waxay ugu jawaabeyn anagoo mareyno meel fog ayaa waxaa xalay aragnay Qiiq iyo holac hawada isku shareeray, dabadeed waxaa niri meeshaas qof baa ku dhibaateysan oo u baahan caawinaad ee ina keenay, sidii ayaa kuugu imaanay kuuguna soo bad baadinay.

Fiiro: hadaba Ilaahay (sw) wuxuu wanaag kuu soo mariyaa meel aadan filaneynin ee waligaa haku deg degin inaad ka xumaato go’aankiisa. Ninkaan wuxuu ka xanaaqay daashkii laga gubay balse Ilaahay (sw) wuxuu dabkaas ugu badalay badbaado iyo isago oo dhulkiisii iyo dadkiisii ku laabtay. Meeqaa dhib nasoo gaara oon ku deg degnaa inaan sabar la’aan is dhiibno, lagana yaabo inuu Ilaahay (sw) wanaag noo soo wado.

Xasan Cadde

laacib143@hotmail.com

xigasho www.dhacdo.com

Sheekh Cabdixaafid Cali Yusuf ayaa maanta sii rasmi ah xilkii ugala wareegay Gudoomiyahii hore ee Gobolka Bari Xaaji Muuse Geelle Yusuf, Iyada oo Xaflad Heer sare ah oo lagu qabtay Xurunta Gobolka Bari aayna ka soo qeyb galeen Masuuliyiin ka tirsan uu sii rasmi ah ugula wareegay Xilka Gudoomiyaha cusubi

Gudoomiyahii hore Ayaa isagu sheegay inu wax badan qabtay wax kalena weli u dhiman yahiin isaga oo sheegay inu rajeyn in Gudoomiyaha Cusubi Sii wodi doono hawlahii Shaqo ee hore

Sheekh Cabdixaafid Gudoomiyaha Cusub ayaa isaguna sheegay inu qabtay Xil Culus, filayona inu sii wanaagsan u guto Waajibka Saaran, oo usaan noqon qof ku fashilma Xilka loo magacabay

Wasiirka Amniga Yusuf Axmed Khayr oo isaguna halka ka hadlay ayaa sii weyn ugu Mahadceliyey Gudoomiyahii hore wax badana ku Ammaanay Hawlahii u ka qabtay Gobolka bari

Sheekh Aaden Nuux Madaxa Arrimaha Bulshada ee Xarakada Alshabaab ayaa sheegay in Wiilasha mid kasta lagu dhufan doono 10 Karbaash, isaga oo uga digay Dhalinyarada inay iska ilaaliyan Mobileda aay ku duuban Aflaanta xunxun, isaga oo sheegay in Maamulkoodu talaabo ka qadi doono qofki lagu qabto Arrimaha noocan oo kale ah

Dadka ku dhaqan Agagaarka Isbitaalki hore Ee Digfeer ayaa bilaabay inay isaga barakaceen halkaasi kadib markii Aay Fariismo ka sameysteen Ciidanka Amisom Agagaarka isbitaalka Digfeer, Iyada oo dadku Walaac ka muujin Fariisimaha ciidanka Amisom ka Sameystay Halkaasi

Dadka ayaa sheegay inay u barakaci dhanka Duleedka Magaalada Muqdisho, gaar ahan Ceelasha Biyaha

Ciidanka Amisom ayaa goobaha Aay Fariisimaha ka sameystan intaa badan waxa dadka ku agdhow aay la kulmaan dhibaatoyiin fara badan, iyada oo mar kasta Aay weeraro ku soo qadan goobaha Amisom joogto Kooxaha kasoo horjeeda Joogitaankooda